Studenckie „Notatki” mają już długą tradycję, natomiast w zeszłym roku powstała równoległa edycja konkursu skierowana do wykładowców naszej uczelni. Oni również mogą tworzyć i nadsyłać zasoby edukacyjne. Istota konkursu jest podobna, odmienne są pewne szczegóły. Na przykład, jak można się domyślić, niepotrzebny jest tu opiekun naukowy. Warto też zwrócić uwagę, że wymagania stawiane wykładowcom są wyższe, szczególnie jeśli chodzi o aspekt dydaktyczny. Szlachectwo (naukowe) zobowiązuje!

Sukces wiąże się z wymiernymi gratyfikacjami. Autorzy zwycięskich prac w poprzednich latach otrzymywali nie tylko dyplomy, ale i nagrody sięgające 2000 złotych. Nie zapominajmy o innych korzyściach: rozwijanie własnych kompetencji dydaktycznych i technicznych, wsparcie dla przyszłych studentów, promowanie własnej pracy naukowej i dydaktycznej…

„Notatki w Internecie” mają też za zadanie promowanie idei otwartej edukacji. W praktyce oznacza to, że nadesłane prace umieszczone zostaną w serwisie Open AGH, uczelnianym repozytorium otwartych zasobów edukacyjnych, które uruchomiliśmy w tym roku. Opatrzone zostaną licencją prawną Creative Commons: Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Na tych samych warunkach.

Najważniejszym czynnikiem decydującym o końcowej ocenie jest wartość dydaktyczna nadesłanych materiałów, w szczególności układ treści, właściwy dobór narzędzi czy poziom interaktywności. Istotny jest też poziom techniczny pracy, np. to, jak działa w różnych środowiskach (Windows, Linux). W tym roku przygotowaliśmy dla uczestników krótką prezentację, która pokazuje, na co zwracają uwagę członkowie komisji oceniając dydaktyczny aspekt nadesłanych materiałów. To małe studium przypadku powstało na podstawie pracy Kariny Molfy, nagrodzonej w jednej z wcześniejszych edycji konkursu. Chcielibyśmy podkreślić, że ten przykład nie powinien stać się szablonem, według którego przygotowywane będą kolejne prace konkursowe. Mamy nadzieję, że zostanie on raczej potraktowany jako ogólna wskazówka i punkt wyjścia do tworzenia własnych materiałów oraz nie będzie stanowił ograniczenia w ich twórczym opracowywaniu.

Tę prezentację znaleźć można na stronach z regulaminami odpowiednich edycji konkursu. Stanowi załącznik 4 do regulaminu dla wykładowców i załącznik 6 do opisu zasad dla studentów. Na stronie „Notatek” znaleźć można więcej informacji na temat zasad przeprowadzania konkursu, wymaganych dokumentów czy kryteriów oceny.

Serdecznie zachęcamy wykładowców i studentów do wzięcia udziału w konkursie „Notatki w Internecie”.  Spodziewamy się, że tradycyjnie, jak co roku, silną reprezentację przyśle Wydział Geologii, Geofizyki i Ochrony Środowiska, którego studenci zdobyli dotychczas najwięcej nagród. Jednocześnie wyrażamy nadzieję, że pozostałe jednostki AGH stworzą dla nich zdrową i silną konkurencję. Nie wątpimy, że mają taki potencjał.

Ważne informacje:

Adres strony konkursu: notatki.cel.agh.edu.pl

E-mail kontaktowy: notatki@agh.edu.pl

Termin nadsyłania prac: 16 kwietnia 2010 (studenci), 6 maja 2010 (wykładowcy)

Administrator konkursu: Centrum e-Learningu AGH

Adres Open AGH: open.agh.edu.pl

O seminarium niestety nie potrafię wiele powiedzieć, bo nie udało mi się go śledzić nawet wirtualnie. Ma być relacja w Sieci, na razie jej nie znalazłem. Nie chcę też, przynajmniej na razie, streszczać tez raportu. Już to zresztą zrobił jeden z autorów, Mateusz Halawa, na łamach Gazety Wyborczej. Polecam, to rzetelny skrót.

Moim zamiarem jest dzisiaj rzucenie kilku wstępnych komentarzy z poziomu meta. Merytorycznie później.

Zacznę od tego, że dobrze, że ten raport powstał. Sam jego największą wartość widzę nie w tym, co mówi – nie są to rzeczy dla mnie nowe – ale kto mówi. Otóż zespół Filiciaka udał się w teren i przeprowadził 2-tygodniową obserwacje uczestniczącą wśród osób w wieku mniej-więcej maturalnym. To ich słowa i czyny są zrębem, na którym badacze budują swoje analizy. Fantastycznie – w końcu to nie starcy mówią, jaka ta dzisiejsza młodzież (sam jestem winien tego grzechu), tylko oni sami dostają głos.  Rezultatem jest zebranie nośnych argumentów podważających wiele mitów, które uparcie podtrzymywane są przez ludzi mających nikłą świadomość tego, co się naprawdę dzieje w Sieci. Ot, chociażby to, że jest to medium aspołeczne. Tak, ja też wiem, że to oksymoron.

Mam też jednak kilka wątpliwości i tym poświęcę nieco więcej uwagi. Raz, wierzę, że konstruktywna krytyka również mi przyniesie więcej korzyści. Zgadzania się nie rozwija, sam Granovetter mi to powiedział.. Poza tym słowa wsparcia i zgody z raportem rozsiane są po całym tym blogu.

Zacznę od szczegółu – tekst raz jeszcze do korekty. Błędów nie ma tyle ani nie są na tyle spektakularne, by utrudniać lekturę, ale literówki czy odesłania do strony xxxx nie robią dobrego wrażenia.

Znacznie ważniejsza jest próba odpowiedzi na pytanie: do kogo adresowany jest ten raport? To praca naukowa czy popularnonaukowa? Niestety, nie mam w tej kwestii jasności. Stanowiska i tytuły naukowe autorów zdają się jednoznacznie sugerować naukowość. Pierwsze zdanie wstępu też (”Raport jest zwieńczeniem rocznego projektu badawczego…”). Do tego znamienite profesury dokładają cegiełki w ramach występów gościnnych. Wreszcie, styl tekstu (szczególnie w wykonaniu niektórych ze wspomnianych gości) potrafi uderzyć trudnymi słowami po oczach. “Mamy do czynienia z remediacją, gdy w praktyki uczenia się i kontaktu ze szkołą wplatają się ahierarchiczne formy niekonsekrowanej wiedzy…” U-ha! Kopytko!

OK, ja to zrozumiałem. Tyle, że ja na co dzień zajmuję się technologiami informacyjnymi, siedzę w social media, a do tego jeszcze mam podkład w postaci dyplomu z nauk społecznych. Jeśli jestem przedstawicielem grupy docelowej tego raportu, to nie jest to liczna grupa. Żaden problem, jeśli to dzieło naukowe, ale, jak zaznaczyłem, nie mam tej pewności. No bo, z drugiej strony, patronat nad projektem objęła Gazeta Wyborcza i ona go też na swoich stronach promuje. Można tam znaleźć m.in. pełny raport w postaci pliku pdf. Praca jest też dyskutowana w szerszych kręgach – nie wydaje mi się chociażby, że na “Rewolucji” byli sami socjologowie i pokrewni. Największa jednak moja wątpliwość związana jest z metodologią. Jeszcze nie widziałem pracy naukowej, w której ta część byłaby potraktowana tak bardzo po macoszemu. Owszem, dostajemy pewne informacje, kogo i gdzie badano. Coś się tam wspomina o dodatkowych kwestionariuszach, ale żadnych konkretów.

Żeby była jasność: nie zarzucam autorom braku dyscypliny metodologicznej. Chodzi tylko o to, że nie wiem dokładnie, jak doszli do wniosków. Mogę im wierzyć na słowo, ale nie tak działa nauka. Znacznie łatwiej byłoby krytykować ten raport – ale też go bronić – gdyby było jasne, na jakiej zasadzie wybierano cytaty do tekstu, czy, dokładniej, co zdecydowało, że zjawiska, których dotyczą te cytaty, uznano za ważne; jakie badanie ilościowe stoją za jakościowymi, jakie są charakterystyki grupy badanych.

Właściwie o tym ostatnim coś wiadomo, ale to z kolei budzi kolejne wątpliwości. Badacze szukali młodych współpracowników, którzy mieli ich wprowadzić we własny świat, m.in. przez serwisy społecznościowe. Celowali w tych najaktywniejszych, z największa liczbą znajomych. Można powiedzieć liderów, trendsetterów ale można: niereprezentatywnych. Między wierszami czytam, że to głównie licealiści, raczej z tych sprytniejszych, z ambitnymi planami na przyszłość. Dresiarzy intelektualnych tam nie wyczułem. Dlatego stawiam tezę, że raport lepiej opisuje, co będzie, niż to, co jest. Wkrótce (prawie) wszyscy będą tacy, ale jeszcze nie dziś.

Zwalczyłem “Młodych i media” z przyjemnością, dostarczyły mi niezłej pożywki pod refleksję i dyskusję, ale z wymienionych powodów nie potrafiłbym raportu uznać za rozstrzygający w jakichkolwiek kwestiach. Choć chciałbym – ideologiczne założenia autorów są mi bliskie.

Na początku przyszłego tygodnia – jeśli czas, inne obowiązki i biorytm intelektualny pozwolą – zajmę się szerzej tym, co dla nas tu najciekawsze: fragmentami raportu poświęconymi edukacji. Powiem czemu te o zajawkach mi się podobają, a te o refleksji mniej.

Stay tuned

Projektowanie kursów to nie jedynie zamieszczanie materiałów dydaktycznych w formie elektronicznej, ale przede wszystkim stymulowanie rozwoju i tworzenie ciekawego środowiska uczenia się, z wykorzystaniem pracy grupowej i nowoczesnych rozwiązań technologicznych.

W kursie nie skupiamy się na konkretnych narzędziach, zgodnie z zasadą, że najlepszy plan powstaje w głowie, zaś narzędzia mogą go tylko skutecznie wesprzeć, pomóc w zrealizowaniu ambitnych wizji, nie zastąpią jednak uczciwego projektowania. Narzędzia pojawią się, ale jako konsekwencja, a nie cel działań projektowych. Sądzimy, że lepiej jest poznać ogólną specyfikę przykładowych, typowych rozwiązań niż dokładnie uczyć się ich obsługi. Staramy się pokazać w działaniu typowe choć różnorodne ze względu na funkcjonalności rozwiązania, które można zastosować w kursach.

Kurs składa się z dwóch części:

1. Planowanie kursu i analiza kontekstu (podstawy, grupa docelowa, analiza kontekstu instytucjonalnego)
2. Projektowanie kursu (teorie i podejścia do uczenia online, projektowanie ćwiczeń, specyfika pracy online, aspekty dostępności i użyteczności, ocenianie, rola nauczyciela).

Podczas kursu uczestnicy poznają różne narzędzia pracy w sieci – wideokonferencje, blogi, wiki.

Kurs trwa 3 miesiące  (15.03-27.06) i wymaga około 65 godzin pracy. Rejestracja jest dostępna na naszych stronach. Zapraszamy do udziału.

Więcej informacji pod numerem telefonu 12 617-37-71.

Zostaliśmy zaproszeni do partnerstwa jako instytucja doświadczona w metodyce e-learningu oraz wdrażaniu rozwiązań bazujących na otwartym i wolnym oprogramowaniu w środowisku uczelni wyższej. Wspólnie z partnerami DEDICO pracujemy nad dwoma pakietami. Pierwszym jest pakiet metodyczny, składający się z gotowych do implementacji kursów e-learningowych do dowolnego wykorzystania przez trenerów FLOSS. Drugim jest pakiet narzędziowy, który będzie zawierał listę wolnych i otwartych narzędzi przydatnych w kontekście edukacyjnym, prowadzenia małego przedsiębiorstwa czy własnego rozwoju.

Więcej informacji o DEDICO na naszych stronach http://www.cel.agh.edu.pl/projekty/dedico/. Sama strona projektu jeszcze w opracowaniu.

• A world of connections. Wprowadzenie, które nie tylko zaznacza różne zastosowania portali społecznościowych, ale też wskazuje dane uzmysławiające ich juz ogromną, a nadal rosnącą, popularność.
• Global swap shops oraz Twitter’s transmitters.. Próbują wyjaśnić, jakie czynniki zadecydowały o sukcesie tego typu usług. Jednym z nich, co ciekawe w kontekście naszego OpenAGH, jest otwartość właścicieli pozwalających użytkownikom na wprowadzanie własnych innowacji. Szczególną uwagę poświęcono liderom: Facebookowi i Twitterowi, choć omawiany jest też np. MySpace, od pewnego czasu w odwrocie. Pada pytanie: czy każdy serwis społecznościowy skazany prędzej czy później jest na upadek, czy może komuś (np.Facebookowi) uda się na dobre zdominować rynek.
• Profiting from friendship oraz A peach of opportunity podejmują temat zarabiania pieniędzy. Pierwszy artykuł skupia się ma samych serwisach i ich modelach biznesowych, drugi wskazuje sposoby, w jakie małe firmy mogą stać się większe dzięki umiejętnemu wykorzystywaniu opisywanych portali. Oczywiście, wspomniane zostają też ci, którzy uważają, że w oprogramowanie społecznościowe nie warto inwestować. Zostają porównani do tych przedsiębiorców, którzy kilkanaście lat temu to samo mówili o samym Internecie. Konkluzja tekstów jest więc tak,a że możliwości zarabiania są większe niż się wydaje krytykom.
• Yammering away at the office. Kiedy korzystam z portali społecznościowych w pracy, to czy mój pracodawca korzysta, czy traci? Też się nad tym kiedyś zastanawiałem. Szczególnie spodobało mi się pytanie: Czy szefowie, którzy zakazują podwładnym takiej aktywności, sądzą, że ci wówczas zajmą się obowiązkami, czy że raczej znajdą sobie jeszcze inne zajęcie?
• Social contracts. Co z firmami headhuntingowymi, jeśli sprytny pracodawca wykorzysta jakiś portal, żeby kogoś znaleźć i nie płacić pośrednikom?
• Privacy 2.0. Co jest w serwisach prywatne, a co publiczne? Jak tym zarządzać? Czy Facebook bądź Twitter promują mało restrykcyjne modele prywatności bo wierzą, że użytkownicy tego właśnie chcą, czy bo to pozwala im zarabiać lepsze pieniądze?
• Towards a socialized state, czyli w stronę państwa społecznego, nie socjalistycznego. Jak przyszłość czeka oprogramowanie społecznościowe, a więc pośrednio nas wszystkich?

Ludzie, którzy świadomie “siedzą” w Sieci 2.0, wszelcy jej entuzjaści, nie znajdą w tym raporcie wiele nowego. Przez “świadomą” obecność rozumiem, że nie tylko praktykują, ale też dokonują refleksji nad swoją praktyką – bo. np chcą wykorzystać Facebooka to promocji swojego produktu. Wartość dodatku The Economist nie tkwi jednak w innowacyjności przedstawionych idei.

Chodzi raczej o to, by pokazać ludziom mniej zorientowanym w bieżących trendach w Internecie, o co tu  chodzi. Wiarygodności dodaje raportowi fakt, że publikuje go prestiżowe, “poważne” czasopismo, do tego nie takie, którego tematyka na co dzień oscyluje wokół spraw Sieci. Coraz więcej opiniotwórczych ośrodków udziela wsparcia nowym mediom.

I tu niesłychanie ważna sprawa: The Economist docenia portale społecznościowe nie tylko przez sam fakt poświęcenia im specjalnego dodatku. Więcej: oni jasno mówią, że te serwisy przynoszą więcej dobrego niż złego. Tu podeprę się dwoma cytatami (tłum. JM).

Pierwszy otwiera raport:

Drugi pochodzi z artykułu “Towards a socialized state” i prawie zamyka dodatek:

Niestety, w raporcie nie poświecono uwagi kwestiom edukacyjnym, chociaż sądząc po liczbie osób, które odwiedzają ten blog, śledzą nas na Blipe, czy są fanami Open AGH na Facebooku, oprogramowanie społecznościowe w kształceniu też ma przyszłość. Ja bym nawet powiedział, że teraźniejszość też już ma.

Redaktorem książki jest C.A. van Dorp. Powstała ona w ramach międzynarodowego finansowanego przez UE projektu, którego koordynatorem była organizacja EADTU (European Association of Distance Teaching Universities). Jej podtytuł brzmi “European Funded Research on Flexible Modality Enterpreneurship Eductaion and Training“. Jest nieporęcznie długi, ale za to wiele wyjaśnia.

Celem projektu CBVE było znalezienie sposobu na stymulowanie rozwoju zawodowego studentów. Ma się to udać dzięki zastosowaniu nowoczesnych, innowacyjnych metod kształcenia. W szczególności oznacza to otwartość i elastyczność procesu dydaktycznego. Autorom zależało też na tym, by kształcenie kompetencji związanych z przedsiębiorczością osadzić w kontekście rozwoju przez całe życie. Wreszcie, projekt ma stymulować współpracę międzynarodową – ma kształcić przedsiębiorców europejskich, anie polskich czy angielskich.

Tyle idee. A co konkretnego można znaleźć w tek książce?

Autorzy zaczynają od wyzwań w obszarze, które przed nami stoją. Pokazują, jak ważne jest kształcenie przedsiębiorczości. Umiejscawiają swój projekt w kontekście programów europejskich. To jednak tylko tło. W ramach CBVE zaproponowano i wdrożono bardzo konkretne rozwiązania. Są one omówione. To też rezultat pracy konsorcjum – ich pomysły były przecież testowane “na żywych ludziach”, w ramach kursów pilotażowych przeprowadzanych na kilku europejskich uczelniach. Książka jest więc bogata w przykłady,studia przypadków i konkretne rady, jak wcielać opisane założenia edukacyjne w praktyce.

“Cross Border Virtual Enterpreneurship” powinna się okazać przydatna zarówno dla studentów, którzy myślą o założeniu własnego biznesu, jak i nauczycieli czy wykładowców, którzy ich tego uczą.

Zapraszamy do konkursu.

1. Stypendyści piszą blogi.

Nie potrafię powiedzieć, czy to przymus, czy zachęta. Nie umiem też określić, czy są im narzucane jakiekolwiek tematy. Z tego, co widzę jest trochę informacji praktycznych, trochę turystyki i trochę o życiu na amerykańskim uniwersytecie i kampusie. Najfajniejsze jest to, że ktoś na poważnym uniwersytecie uznał, że blog może być czymś więcej niż pamiętnikiem egzaltowanej a półpiśmiennej nastolatki. W świecie internautów v.2.0, takich jak my, to oczywistość, ale nie jest tak samo w środowisku formalnej edukacji.Nawiasem mówiąc, o blogach w kształceniu już tu pisaliśmy: trochę teorii i trochę praktyki.

Zdaję sobie sprawę, że przejrzane przez mnie blogi nie są idealne, ale ni powinno to być powodem do ataku na samą ideę, ponieważ, jak się okazuje, można tam znaleźć bardzo ciekawe rzeczy.

2. Proszę zwrócić uwagę na ten post, fragment zatytułowany “Classes – this is a big thing”. Zachwyt autora budzą dwie kwestie. Po pierwsze to, że mam dużą dowolność w wyborze dodatkowych kursów . W AGH tego nie miał. No bo poco inżynierowi historia? A jednak okazuje się, że tego studenta bardzo to cieszy. Swietnie, wszechstronne wykształcenie jeszcze nikogo nie zabiło. Po drugie, jak wyglądają lekcje, które też bardzo mu się podobają?

• “Może sobie wyobrażamy, że historia to tylko fakty, daty, mapy…”.
• “Książka jest ważna, ale ważniejsze, czy myślisz w klasie.”
• “To bardzo dobry typ lekcji, a po wyjściu z klasy wiele się pamięta.”

Będę szczery i sarkastyczny: jakoś mnie to nie dziwi. Najlepsza nauka to nauka aktywna.

3. A jak wyglądają egzaminy po takich zajęciach? Okazuje się, że można  na nich korzystać z notatek, a nawet Internetu. Można “ściągać”, co jest dla większości nauczycieli, z którymi miałem kontakt, podstawowym problemem ze sprawdzaniem wiedzy, szczególnie w e-learningu.

Z jednej strony zgadzam się z nimi. “Sciąganie” to, powiedzmy szczerze, samousprawiedliwiający eufemizm oznaczający zwykłe oszustwo. Z drugiej zaś jest to wielki kłopot wtedy, gdy nauka to “fakty, daty, mapy”, wszystko łatwo “google’owalne”. Jeśli jednak znajomość faktów – owszem, konieczna – jest jedynie podstawą, a student/uczeń musi pokazać umiejętność samodzielnego myślenia, kojarzenia i interpretowania faktów, refleksji to musi to wypracować wcześniej niż na samym egzaminie.

Znowu rzecz, o której pisaliśmy: szkoła powinna premiować kreatywność.

Nie twierdzę, że skoro coś pochodzi z USA, to na pewno jest super. Nie proponuję przenosić do nas wszystkiego, jak leci. Myślę jednak, że paru rzeczy możemy się od nich nauczyć.

Krótka wypowiedź Rektora do ściągnięcia w formacie mp3: część 1, część 2.

Prorektor ds. kształcenia prof. Zbigniew Kąkol, zaprezentował swoje kursy z fizyki, które udostępnił w Open AGH. Mieliśmy okazję zobaczyć symulację ruchu jednostajnie zmiennego, drgań tłumionych i dyfuzji cząsteczek. Zdaniem prorektora Kąkola wiedza nie może być limitowana – należy się nią dzielić i w ten sposób propagować kulturę współuczestnictwa. Prof. Kąkol podkreślił znaczenie wybranej licencji Creative Commons dla rozpowszechnia idei otwartego dostępu do zasobów edukacyjnych. Licencja pozwala na wykorzystywanie i dowolne przerabianie materiałów. Natomiast warunek licencji ‘Na tych samych zasadach’ wymaga od osób korzystających z zasobów Open AGH, aby nowo opracowane materiały zostały udostępnione także na tej samej licencji CC, czyli innymi słowy, aby były otwarte. Dzięki temu rozwiązania już stosowane w Open AGH będą powielane z korzyścią dla wszystkich.

Od momentu uruchomienia Open AGH (8 stycznia) serwis odwiedziło ponad 3 500 użytkowników.

W prasie otwarcie Open AGH odbiło się dużym echem. Napisali o nas:

Gazeta Wyborcza ‘AGH otwiera swoje zasoby w Internecie’
Serwis Nauka w Polsce PAP ‘AGH w Krakowie udostępniała zasoby edukacyjne w Internecie’
Dziennik Polski ‘AGH udostępniła dorobek online’
Onet.pl Wiadomości ‘AGH w Krakowie udostępniła zasoby edukacyjne w Internecie’
TVP Kraków
Polskie Radio ‘Wykłady z nauk ścisłych dostępne w sieci’
Polskie Radio Serwis Nauka ‘AGH – kopalnia wykładów’
Newsweek ‘AGH w Krakowie udostępniła w internecie swoje zasoby‘

Wkrótce na blogu oraz na stronie Open AGH na Facebooku udostępnimy nagranie wideo z konferencji oraz galerię zdjęć.

W ciągu dwóch pierwszych tygodni lutego część aktywistów Wikipedii postanowiła pracować nad wiarygodnością internetowej encyklopedii. Armia BATUTY stawia sobie za cel uzupełnienie haseł o źródła, które były wykorzystywane przez autorów artykułów podczas ich tworzenia, a o których dodaniu zapomnieli. Idealnie byłoby gdyby dbanie o bibliografię stało się nawykiem wikipedystów.

Akcja przemawia do mnie w 100%, z oczywistych praktycznych względów podnoszenia wiarygodności. Względy osobiste pewnie także mają wpływ. Na studiach z racji kierunku byliśmy mocno ‘tępieni’ za brak lub złą konstrukcję bibliografii przeróżnych. Nawet przez chwilę przedmiotem mojej magisterki miały być badania nad współczynnikiem cytowalności bibliotekarzy naukowych reprezentujących jeden z ośrodków informacji w Polsce. A to procentuje

Priorytetem BATUTY jest weryfikacja starych artykułów. Na chwilę obecną wyłowiono ponad 50 najstarszych haseł, w których od kilku lat wiszą szablony z komunikatami domagającymi się źródeł. Nie mniej ważny jest wybór dziedzin wiedzy, w których brakuje informacji bibliograficznej.

Problem wiarygodności treści w sieci powraca jak bumerang. Zarzuty kierowane pod adresem Wikipedii to przede wszystkim mały wkład profesjonalistów czyli hasła pisane przez ludzi bez tytułów naukowych. Jednak w środowiskowej dyskusji nad poprawnością Wikipedii w stosunku do Encyklopedii Britannica padł remis. Co więcej Britannica około pół roku temu zapowiedziała przyjęcie podobnego modelu do obowiązującego w Wikipedii – aktywne współtworzenie haseł przez użytkowników. Ale do zupełnej swobody i mądrości ‘tłumu’ jeszcze trochę brakuje. Aby hasło napisane przez zwykłych użytkowników ujrzało światło dzienne, potrzebuje ostatecznej akceptacji uczonych redaktorów. Na stronach naszego bloga kilkakrotnie pisaliśmy już o kwestiach wiarygodności i potrzebie selekcji informacji online, więc nie czas, aby to powtarzać. Niemniej jednak widać pewną zmianę w podejściu obu encyklopedycznych gigantów.

Wypracowanie pozytywnego nawyku dodawania bibliografii (lub linkowania do źródeł jeśli są online) nie tylko w encyklopediach online, ale także w innych treściach, które publikujemy w sieci, to działanie zdecydowanie warte wspierania i samodzielnego stosowania. Póki co Armia BATUTY liczy tylko 5 osób. Każdy kto korzysta z Wikipedii (nawet jeśli robił to dotychczas tylko biernie) może się przyłączyć i podążać wg tempa i rytmu BATUTY

Ale wracając do przewodnika. Jest już dostępny w formie elektronicznej do pobrania na stronach projektu. Niezależnie od formy, przewodnik to zdecydowanie rzecz, z którą warto się zapoznać. Powodów jest kilka. Po pierwsze jest to pierwsza, kompleksowa publikacja o otwartej nauce dostępna w języku polskim. Najwięcej miejsca autorzy poświęcają na założenia i działania ruchu Open Access, ale również szeroko opisane są inicjatywy na rzecz otwartych zasobów edukacyjnych, otwartości dostępu do danych badawczych czy nauki 2.0. Krótko mówiąc, wiedza w pigułce. Po drugie w bardzo przystępny sposób tłumaczy zmiany jakie w ostatniej dekadzie nastąpiły w systemie komunikacji naukowej, których wspólną cechą jest rosnąca otwartość naukowych treści. Po trzecie, są przykłady inicjatyw światowych i polskich, które zebrane w jednym miejscu pokazują skalę zmian, jak również stanowią świetną bazę zasobów, zdecydowanie powiększając obszar szukania informacji.

Lektura przewodnika jest o tyle ważna, że uświadamia i przypomina, że nikt z nas nie działa w próżni. Dla rozwoju nauki potrzebne jest natychmiastowe współdzielenie się dorobkiem, wynikami, danymi, wnioskami – nie blokowane przez działalność wydawców. Takie działania przyczyniają się nie tylko do szybszego obiegu informacji naukowych, ale podnoszą prestiż badacza i instytucji, którą reprezentuje. Autorzy przewodnika opierają się na badaniach cytowalności w 2004 (pod kierunkiem Tima Brody-ego) i 2006 roku (Gunther Eysenbach), które pokazały, że otwarte treści mają znacznie wyższe wskaźniki cytowań niż teksty publikowane w czasopismach płatnych. Z kolei badania z roku ubiegłego (Evans i Reimer), które przeanalizowały czasopisma z lat 1998-2005 pokazały, że otwarte udostępnianie w Internecie podnosi liczbę cytowań o średnio 8%. Pomimo że ruch Open Access nie faworyzuje żadnej z dziedzin wiedzy, to nauki ścisłe przodują. Szczególnie fizyka, informatyka i astronomia. AGH jako uczelnia techniczna może wpisać się w te tendencje.

W kontekście działania uczelni wyższych, warto zwrócić uwagę na rekomendacje, jakie autorzy przewodnika formułują dla władz uczelnianych:

• stworzenie własnego, otwartego repozytorium instytucjonalnego. Co to daje? Przede wszystkim możliwość dotarcia z wynikami pracy do szerokiego grona odbiorców na cały świecie oraz prowadzenia komunikacji ze światem nauki. To także prestiż uczelni;
• opracowanie i wdrożenie odgórnej strategii zachęcania (lub wymagań) pracowników do umieszczania materiałów w repozytorium (w tym prac dyplomowych);
• udostępnianie uczelnianych materiałów edukacyjnych w otwarty sposób.

AGH jako członek European University Association (EUA), powinna brać pod uwagę zalecenia Stowarzyszenia, które skupiają się na wypunktowanych wyżej działaniach. Obecne inicjatywy takie jak Open AGH – Otwarte zasoby edukacyjne czy ABC-Kraków (w które angażuje się z dużymi sukcesami Biblioteka Główna) są świetnym kapitałem startowym.