Metodyka

Każde zajęcia, warsztaty, wykład czy lekcję trzeba najpierw zaplanować i zaprojektować bez względu na to, czy odbywają się one w sali wykładowej czy na platformie e-learningowej. Modyfikacja metod pod kątem specyfiki środowiska online oraz stosowanie nowych rozwiązań swoistych dla e-learningu prowadzi do kształtowania się nowej dyscypliny: projektowania w e-learningu. Ten szeroki temat obejmuje wykorzystanie technologii w tworzeniu zajęć, ale także pozostawia miejsce na pewną dozę eksperymentów, prób, błędnych decyzji i trudnych wniosków – czyli stały rozwój.

Chętnie dzielimy się tym, co wiemy i uważamy za szczególnie wartościowe dla metodyki nauczania on-line. Bazujemy zarówno na własnych doświadczeniach (kilkanaście edycji kursów e-learningowych z zakresu projektowania i prowadzenia zajęć e-learningowych, warsztaty z zastosowania technologii, udział pracowników w studiach podyplomowych on-line), jak i pracy innych ośrodków, naukowców i praktyków.

Projektowanie kursów społecznościowych

Wiele jest podejść i modeli projektowania kursów e-learningowych, zależnych od założeń teoretycznych i celów realizowanych w kursie.
Kiedy w 2006 r. Gilly Salmon wydała książkę „E-moderating” wiedzieliśmy, że jej koncepcja budowy zajęć online ma potencjał: jest mocno zakorzeniona w aktywnym uczeniu się, jest klarowna i nieskomplikowana oraz bardzo praktyczna. Kluczowym elementem kursu pozostają wchodzący ze sobą w interakcje ludzie. Jej model opisuje procesy grupowe z uwzględnieniem specyfiki komunikacji online oraz projektowania interakcji (e-tywności).

Etapy kursu społecznościowego

Salmon dzieli kurs na 5 etapów odpowiadających kolejnym stopniom zaangażowania jego uczestników:
– dostęp do kursu i motywacja
– socjalizacja
– wymiana informacji
– konstruowanie wiedzy
– rozwój
Każdy z etapów wymaga innych rodzajów ćwiczeń, innych działań moderatora, inaczej kształtuje się interakcja na linii moderator-uczestnicy, inne też są narzędzia wykorzystywane do realizacji coraz bardziej złożonych celów. Model ten jest nam pomocny we wszystkich projektowanych przez nas kursach społecznościowych, a więc takich, w których udział, zaangażowanie oraz interakcje uczestników są niezbędne do zrealizowania celów.
Więcej o modelu można przeczytać na stronie Gilly Salmon.

 

Każdy kto projektował kurs czy warsztaty wie, jak trudne jest przygotowanie ćwiczenia, które zaangażuje uczestników i umożliwi im zdobycie konkretnej umiejętności czy wiedzy. Pomysły na ćwiczenia online można czerpać z zajęć stacjonarnych, jednak często specyfika pracy w klasie nie uwzględnia czynników dla e-learningu specyficznych. Odpowiedzią może być model „e-tywności” (ang. e-tivity) opracowany przez Gilly Salmon. Pomaga on budować celowe, wartościowe i autentyczne ćwiczenie online i jest powiązany z jej modelem pięciu etapów kursu e-learningowego.

E-tywności – definicja

E-tywności to krótkie, proste ćwiczenia, inicjowane przez moderatora, które wymagają interakcji między uczestnikami. Powinny one uwzględniać typowe dla danego etapu rozwoju kursu wymagania i trudności, wciągać uczących do pracy i pomagać zrealizować konkretne cele. Ogromną zaletą jest możliwość wielokrotnego wykorzystania zaprojektowanych e-tywności. Gdy podczas pracy nad nowym kursem wpadnie się na ciekawy pomysł i dobrze się go opracuje ponowne użycie e-tywności wymagać będzie jedynie niewielkich zmian, wynikających, np. z indywidualnych charakterystyk uczących się, specyfiki kontekstu, uzyskania nowych informacji. E-tywności nadają się zarówno do programów realizowanych całkowicie on-line, jak i do zajęć wspomaganych e-learningiem.
E-tywności pomagają także w zbudowaniu grupy. Elementem każdej e-tywności powinna być interakcja z innymi uczestnikami, np. poprzez wymuszenie reakcji na wypowiedzi (prace, posty, zadania, itp.). Buduje to poczucie uczestniczenia i zaangażowania, co jest z kolei niezbędnym składnikiem ćwiczeń wykorzystujących pracę grupową.

Pięć podstawowych elementów e-tywności

1. „iskra”: wyzwanie, problem, inspiracja, bodziec: może to być zdjęcie, film, tekst czy artykuł, przyciągająca uwagę opinia, opis zdarzenia;
2. aktywność online: uczący się muszą wykonać jakąś konkretną czynność, zrobić „coś” – narysować, napisać, przesłać. Samo przeczytanie artykułu czy obejrzenie filmu nie jest e-tywnością, ale już przeczytanie/obejrzenie i dyskusja na tej podstawie na forum już tak;
3. element uczestnictwa: uczący się muszą wejść w interakcje między sobą, np. poprzez udzielenie wzajemnej informacji zwrotnej, wspólne udzielenie odpowiedzi, wymianę informacji, pracę grupową;
4. podsumowanie, ocena, informacja zwrotna, analiza: ze strony prowadzącego lub grup;
5. instrukcja i zaproszenie do wzięcia udziału w ćwiczeniu.

Refleksja

Zakorzeniona w cyklu Kolba, refleksja jest bardzo ważnym elementem procesu uczenia się. Pozwala na przemyślenie doświadczenia i wyciągnięcie z niego wniosków dla siebie. Chociaż spowalnia uczenie się, to czyni je jednocześnie głębszym i bardziej wartościowym.  Dlaczego jest tak istotna? Bo jest procesem aktywnym, angażującym, samodzielnym i świadomym. Trening refleksyjny umożliwia uczącemu się stałe odwoływanie się do swoich odczuć i wrażeń oraz podejmowanie działań, które wpłyną na zwiększenie efektywności i skuteczności uczenia się.
Więcej o refleksji przeczytasz w naszych artykułach na blogu: O refleksji oraz Stymulowanie refleksji

Społeczności + narzędzia = środowisko uczenia się

Stwarzamy warunki do uczenia się, wykorzystując nowoczesne technologie. Naszym zdaniem najtrudniejsze jest znalezienie równowagi między tym, co niezbędne do uczenia się, tym co pomocne, a tym co jest jedynie dodatkiem urozmaicającym pracę online. Dlatego stosujemy w praktyce różne koncepcje dydaktyczne i modele projektowania, eksperymentujemy i wyciągamy wnioski. Budowanie środowiska uczenia się w oparciu o dostępne, otwarte narzędzia jest dla nas priorytetem zaś optymalizacja wykorzystania narzędzi ze względu na możliwości (ang. affordances) oraz pod kątem celów kształcenia, efektów i profilu grupy docelowej zawsze stanowi dla nas wyzwanie.

e-Portfolio

Tworzenie e-portfolio to nie tylko praca nad produktem lecz nade wszystko proces jego tworzenia. Dla wszystkich zaangażowanych aktorów: autora, nauczyciela czy instytucji proces ten jest szansą na rozwój, udoskonalenie swojego warsztatu czy zweryfikowanie działań. Sprawia on, że kompetencje, umiejętności, postawy czy wiedza zostają zobrazowane czy udowodnione przy pomocy cyfrowych artefaktów oraz zaprezentowane wybranym odbiorcom.

Pozytywne aspekty tworzenia e-portfolio

Tworzenie e-portfolio i refleksja, jaka temu towarzyszy, stanowią element samooceny. Dzięki temu można nauczyć się krytycznie (co nie znaczy negatywnie) odnosić do swoich działań i osiągnięć oraz wyciągać z nich wnioski ważne dla dalszego rozwoju. Publikowanie rezultatów swojej pracy pozwala na jej docenienie i uświadamia, czego się nauczyliśmy. Może być to szczególnie pomoce w przypadku rozwijania miękkich kompetencji czy podczas złożonych, długotrwałych zajęć (np. studia).
Pracując z e-portfolio można dowiedzieć się więcej na temat swoich indywidualnych zdolności i preferencji dotyczących uczenia się, zwiększa się samoświadomość i wiedza na temat własnych słabszych i mocniejszych stron. Ponieważ w e-portfolio prezentujemy z reguły tylko to, co sami wybierzemy, możemy mieć wreszcie kontrolę nad swoim uczeniem się. Sami określamy cele i kierunki rozwoju, a także sposoby i formy oceny. Nie bez znaczenia jest także rozwijanie umiejętności TiK, odbywające się równolegle, wraz z rozwijaniem e-portfolio. Więcej o e-portfolio.

Narzędzia

Proces tworzenia e-portfolio najpełniej jest realizowany przy pomocy dedykowanych narzędzi, takich jak Mahara. Ich funkcjonalności pozwalają na komentowanie, kontrolowanie dostępu do artefaktów, zagnieżdżanie obiektów publikowanych w zewnętrznych serwisach czy tworzenie wielu e-portfolio z tymi samymi obiektami. Jednak e-portfolio można tworzyć także w innych systemach: zintegrowanych jak blogi czy wiki lub rozproszonych, jak Google Apps.

Przeczytaj także powiązane wpisy na naszym blogu:


20 marca oficjalnie kończy się 2,5-letni projekt „E-Learning skutecznym narzędziem podnoszenia kwalifikacji ratowników GOPR„, w którym jako partner udostępniamy platformę Moodle oraz udzielamy wsparcia metodycznego i technicznego instruktorom GOPR, którzy przygotowują kursy online. O założeniach projektu można poczytać tutaj, a zainteresowani udziałem w konferencji zamykającej projekt znajdą informacje kontaktowe na dole wpisu. Te kilkanaście miesięcy […]

2015/2016 to był bardzo dobry rok. Kontynuowaliśmy najbardziej popularne szkolenia oraz zaproponowaliśmy dwa nowe „Ocenianie na platformie Moodle” oraz „Wykorzystanie materiałów do prowadzenia zajęć”. Z tegorocznej ankiet wiemy już, co jeszcze by się przydało, zatem bierzemy się za planowanie i przygotowania do nowego roku. W ramach podsumowania ponownie przygotowaliśmy infografikę. Wszystkim uczestnikom naszych szkoleń (byłym […]

Poniżej część 3. przeglądu wybranych propozycji dydaktycznych prezentowanych podczas konferencji eTEE 2016, które są realizowane w AGH. Tematem przewodnim jest zaprojektowanie realnych sytuacji problemowych, w których studenci nabywają złożone umiejętności związane z przedmiotem i kompetencje miękkie. Zapraszamy także do przeczytania części 1. i części 2. przeglądu. Wzajemna ocena studentów – moduł Warsztaty Na Wydziale Elektrotechniki, […]

Open

Zapisy na szkolenia