Opracowanie: Anna Chyła
W dwóch słowach
Storytelling to świadome i uporządkowane wykorzystanie opowiadania, najlepiej z udziałem bohaterów, z którymi twoi słuchacze mogą się identyfikować. Opowiadanie (ang. storytelling) stanowi osobną metodę, a w połączeniu z elementami wizualnymi zyskuje dodatkowy wymiar.
Komunikacja wizualna jest niezwykle ważnym kanałem, dającym ogromne możliwości związane ze wspieraniem procesu uczenia się. Wykorzystanie metod wizualnych ma duży wpływ na proces zapamiętywania i kojarzenia, które nieodłącznie związane są z efektywnością nauki. Rysowanie lub wykorzystanie innych materiałów wizualnych, ilustrujących naszą opowieść (np. wykresy czy zdjęcia) wzmacnia koncentrację uwagi, bieżącą analizę (np. słuchanego wykładu) oraz urozmaica przekaz. Jej wartość to odniesienie do rzeczywistości, wskazanie na połączenie teorii z życiem – branżową codziennością, historią i rozwojem danej dyscypliny, Taka opowieść może być też elementem humorystycznym, który pozwala rozluźnić nieco atmosferę na zajęciach.
Wizualna opowieść to innymi słowy historia wzbogacona o przekaz wizualny. Taką historią może być:
- zadanie tekstowe, które w ciekawszy sposób prowadzi do osiągania biegłości obliczeniowej,
- studium przypadku z branży, zachęcające np. do pogłębionej analizy,
- wprowadzenie do projektu, które daje odpowiedni kontekst do dalszych prac
- anegdota związana z tematyką zajęć,
- opis procesu, do którego dodajemy bohaterów.
Twoja opowieść może być oparta na prawdziwych wydarzeniach. Wtedy warto sięgnąć po zdjęcia realnych miejsc, zakładów, mapy itp., a rysować np. wykresy, bohaterów, model lub schemat. Opowieść może też być fikcyjna, ilustrująca zagadnienie. Wtedy częściej korzystasz z rysunków lub grafik. Wizualna opowieść może być rysowana na bieżąco – i w ten sposób najmocniej zadziała w kontekście koncentracji uwagi, ale może też być ilustrowana przygotowanymi wcześniej rysunkami, grafikami lub zdjęciami.
Celem wizualnej opowieści jest utrzymanie zainteresowania i wzmocnienie zapamiętywania słuchaczy przez równoczesne oddziaływanie na różne zmysły – słuch i wzrok. Wizualna opowieść pomaga też uporządkować złożone kwestie, pokazać, wytłumaczyć, wskazać różne aspekty omawianego zagadnienia.
Poniżej przykładowa opowieść, wykorzystana w formie zakładek podczas warsztatów w ramach obowiązkowego kursu dla nowozatrudnionych nauczycieli i nauczycielek akademickich na AGH.
Opracowanie A. Chyła w: Metody, które działają. Przewodnik dla prowadzących zajęcia w uczelniach, pod red. A. Chyły, Kraków 2025.
Wizualna strona tej opowieści to kontekst do rozmowy o etapach rozwoju zawodowego, na jakich znajdują się uczestnicy zajęć i wypaleniu zawodowym które, w różny sposób, jest zagrożeniem na każdym z etapów.
Opowiadając wzbogacone wizualnie historie rozwijasz u osób studiujących kompetencje związane z analizą i syntezą treści, angażujesz ich uwagę, koncentrujesz ją na opowieści. Zadając pytania w trakcie kształtujesz umiejętność wnioskowania, wspierasz proces uczenia się ułatwiając w ten sposób kojarzenie i zapamiętywanie. Wizualna opowieść może rozwijać kreatywność, gdy zapraszasz osoby studiujące do jej współtworzenia lub kontynuowania, np. w procesie projektowania czy rozwiązywania złożonego zadania opartego na jakiejś historii.
Do jakich form zajęć pasuje?
Opowiadanie historii, połączone z rysowaniem jej wizualizacji (nawet wyłącznie schematycznym), to przepis na doskonały wykład. To również dobre wprowadzenie w tematykę zajęć na ćwiczeniach. Świetnie sprawdzi się jako sposób prezentacji studium przypadku lub przykładu do omawianej kwestii.
Przykład
Ćwiczenia audytoryjne z Fizyki, studia I stopnia, I semestr
Na ćwiczeniach z fizyki podczas rozwiązywania zadań obliczeniowych wykorzystujesz proste ilustracje graficzne do zobrazowania treści. Przedstawiasz w ten sposób klasyczne zadania o mijających się pociągach lub samochodach, czy te bardziej złożone, dotyczące kwestii trudniejszych do wyobrażenia.
Wokół zadań budujesz opowieści nadając bohaterom imiona lub cechy charakteru. Nawet jeśli to tylko tzw. patyczaki, wiesz, że kiedy mają imię i charakter stają się bliskie słuchaczom. Np. jeśli mówisz o fali dźwiękowej na podstawie rozmowy Julki i Romka albo o odbiciu w wodzie zakochanego w sobie Narcyza, to zadania z obojętnych emocjonalnie stają się bardziej atrakcyjne.
Możesz liczyć na większe zaangażowanie w rozwiązywanie zadań i dyskusję wokół treści zadania.
Dowiedz się więcej
Zajrzyj na bloga Explain Visually, polskojęzycznej bazy wiedzy o myśleniu wizualnym.
Zobacz ciekawy filmik, który w prosty sposób pokazuje, jak narysować wszystko, żeby opowieść wizualna, bez względu na tematykę, była możliwa.
Przejrzyj pozostałe filmiki na kanale YouTube prowadzonym przez Dana Roama the Napkin Academy albo zajrzyj do jego książki Pokaż, opowiedz, zainteresuj. Jak przygotować i przeprowadzić niezwykłą prezentację, Gliwice 2014.
