Opracowanie: Anna Chyła
W dwóch słowach
Spopularyzowana przez Tony’ego Buzana metoda mapy myśli, to metoda odzwierciedlająca sposób myślenia i procesy zachodzące w mózgu człowieka. Koncentruje się wokół jednego tematu lub hasła, pokazuje relacje pomiędzy poszczególnymi treściami, zależności i hierarchię. Może wykorzystywać kolor, małe rysunki czy ikony oraz zróżnicowaną typografię, wskazującą na hierarchię.
Mapa myśli zbudowana jest wokół centralnie umiejscowionego zagadnienia, od którego odchodzą grubsze gałęzie z głównymi koncepcjami. Mniejsze gałązki to kategorie podrzędne, a cała struktura przypomina drzewo.
Celem mapy myśli jest porządkowanie złożonych i skomplikowanych zagadnień, poprzez grupowanie ich w sposób podkreślający relacje i zależności pomiędzy częściami składowymi. Pomaga w zrozumieniu trudnych treści, planowaniu, poszukiwaniu zależności. Ułatwia zapamiętywanie, dzięki ustaleniu hierarchii, wyznaczeniu głównych i podrzędnych kategorii, czyli procesom analizy i syntezy.
Mapa myśli może wyglądać naprawdę bardzo prosto, można ją narysować długopisem na małej kartce, w zeszycie czy notesie. Może być też zdecydowanie bardziej złożona, kolorowa i opracowana cyfrowo, jak przykład poniżej:
Opracowanie A. Chyła, G. Wielgus, w: Metody, które działają. Przewodnik dla prowadzących zajęcia w uczelniach, pod red. A. Chyły, Kraków 2025.
Wariantem mapy myśli jest mapa koncepcyjna (ang. concept maping). W swej istocie jest podobna do mapy myśli – ma odzwierciedlać strukturę wiedzy w mózgu, ma jednak bardziej określoną strukturę. Wykorzystując elementy diagramu pokazuje przede wszystkim hierarchię i zależności między poszczególnymi elementami. Najważniejsze hasło znajduje się u góry diagramu, a poniżej pojawiają się hasła podrzędne. Przykład mapy koncepcyjnej poniżej:
Opracowanie A. Chyła, G. Wielgus, w: Metody, które działają. Przewodnik dla prowadzących zajęcia w uczelniach, pod red. A. Chyły, Kraków 2025.
Korzystając z mapy myśli podczas zajęć trenujesz u osób studiujących kompetencje związane z:
- analizą i syntezą treści, zachęcając do prezentowania treści w nowy sposób,
- krytycznym myśleniem, w kontekście wyboru kategorii głównych i niższego rzędu,
- kreatywnością, w kontekście formy przekazu i wizualnej warstwy mapy myśli.
Mapa myśli może być formą przygotowania się studentek i studentów, sposobem na podsumowanie, jak również elementem pracy podczas zajęć. Może być tworzona indywidualnie, jako odwzorowanie sieci połączeń między kategoriami i sposobu myślenia danej jednostki, może też powstawać jako wspólne, grupowe opracowanie zagadnienia. W tej drugiej sytuacji dodatkowo stwarza sytuację rozwijającą kompetencje komunikacyjne, związane z negocjowaniem, argumentacją, rozwiązywaniem konfliktów.
Do jakich form zajęć pasuje?
Z mapy myśli łatwiej korzystać na ćwiczeniach czy zajęciach w mniejszych grupach. Możesz wykorzystać ją jako przygotowanie do zajęć, jak również jako pracę indywidualną lub grupową na zajęciach. Mapy mogą powstawać na papierze i online. Z map myśli można korzystać zarówno odtwórczo (jako notatka z przyswajanej wiedzy), jak i w twórczej pracy (rozpisując projekt, szukając rozwiązań).
Przykład
Przykład 1
Zajęcia z Introduction to Artificial Intelligence, II rok studiów I stopnia na kierunku Computer science
Jako przygotowanie do zajęć prosisz o stworzenie mapy myśli definiującej pojęcie sztucznej inteligencji na podstawie literatury i treści z wykładu. Dodatkowo osoby studiujące mają uwzględnić własne wnioski w zakresie szans i zagrożeń, związanych z obecnością sztucznej inteligencji w życiu codziennym, jej wpływu na poszczególne osoby i gospodarkę.
Mapa ma zajmować jedną stronę kartki A4, może zostać narysowana lub opracowana cyfrowo i wydrukowana.
Indywidualne mapy są punktem wyjścia do dyskusji na zajęciach, która poprowadzona będzie metodą think-pair-share. Mapy porównywane są w parach, dyskusja jest zorganizowana wokół jednego pytania, a następnie wnioski dotyczące szans i zagrożeń omawiane są na forum. Powstaje wspólny katalog, który staje się punktem wyjścia dla zadań na kolejnych zajęciach.
Przykład 2
Zajęcia Projekt zespołowy inżynierii oprogramowania, III rok studiów I stopnia na kierunku Informatyka i Systemy Inteligentne
Mapa myśli jest jednym z początkowych etapów pracy nad projektem. Powstają zespoły projektowe, które wspólnie ustalają temat, nad którym będą pracować w ramach projektu. Kolejnym zadaniem jest rozpisanie wszystkich istotnych do ustalenia lub opracowania kwestii w formie mapy myśli.
Proponujesz grupom kilka głównych gałęzi:
- grupa docelowa,
- cele,
- zadania w projekcie,
- harmonogram prac,
- budżet,
- zespół i role w zespole.
Pozwalasz na dodanie własnych głównych kategorii i dowolną formę realizacji mapy – w wersji papierowej lub cyfrowej.
Mapa jest jednym z elementów projektu, który brany jest pod uwagę przy ocenie całości.
Dowiedz się więcej
Jeśli nie znasz tej metody za dobrze, to przeczytaj na początek tekst Agaty Baj Mapy Myśli – od czego zacząć? https://indywidualni.pl/edustrefa/mapy-mysli-od-czego-zaczac (dostęp: 08.07.2026).
Zobacz jeszcze więcej przykładów map myśli: 11 przykładów map myśli na podstawie wykładu “10 przykazań skutecznego uczenia się”, Bartosz Kłosiński (Jak Się Uczyć) https://jaksieuczyc.pl/11-przykladow-map-mysli-na-podstawie-wykladu/ (dostęp: 08.07.2026).
Najwięcej o mapie myśli przeczytasz w książce Tony’ego Buzana Mapy twoich myśli, Łódź, 2004.
