Plus-Minus-Ciekawe (ang. plus, minus, interesting)

W dwóch słowach

PLUS–MINUS–CIEKAWE (PMI) – to opracowany przez Edwarda de Bono sposób wspierania burzy mózgów, procesu podejmowania decyzji, czy myślenia krytycznego. Pomaga oceniać pomysły, koncepcje i doświadczenia z wielu perspektyw, poprzez wypunktowanie zalet (Plusy), wad (Minus) oraz interesujących lub nieoczywistych aspektów (Ciekawe).

Celem de Bono było przełamanie pewnych wąskich poglądów, które mogą pojawiać się, gdy ktoś wyraża swoją opinię. W przeciwieństwie do prostej analizy zalet i wad, zaproponowany schemat: plus-minus-ciekawe, uwzględnia spojrzeć na dane zagadnienie/pomysł z różnych perspektyw, w tym również z neutralnej i innowacyjnej. Ta dodatkowa perspektywa pomaga wyjść poza myślenie binarne i odkryć nieoczekiwane wnioski. Ustrukturyzowany charakter PMI sprawia, że jest on szczególnie skuteczny w redukcji błędów poznawczych. Zespoły stosujące tę metodę często odkrywają cenne wnioski, które mogłyby umknąć uwadze przy bardziej tradycyjnych metodach ewaluacji.

Metoda dzieli się na trzy kroki:

Plus: Wypisz wszystkie zalety i pozytywne strony danego pomysłu.
Minus: Wypisz wszystkie wady, ryzyka i zagrożenia.
Ciekawe: Wypisz intrygujące aspekty, pytania i nieoczywiste konsekwencje, które mogą pojawić się przy wdrożeniu tego rozwiązania.

Wskazówki dla osoby prowadzącej zajęcia z wykorzystaniem Plus-Minus-Ciekawe:

Zachęcaj uczestników do dodawania punktów do wszystkich trzech kolumn, nawet jeśli ich początkowa reakcja jest zdecydowanie pozytywna lub negatywna.
Zastosuj limit czasowy dla każdej kolumny, aby zapewnić zrównoważone skupienie uwagi na wszystkich perspektywach.
Rozważ zastosowanie głosowania punktowego po zebraniu punktów, aby zidentyfikować najważniejsze punkty w każdej kategorii.
Unikaj dyskusji na temat punktów w fazie zbierania punktów – skup się najpierw na zebraniu wszystkich punktów widzenia.
Zachowaj neutralność energetyczną podczas omawiania punktów „minus”, aby zachować bezpieczeństwo psychologiczne.
Udokumentuj wszystkie spostrzeżenia do wykorzystania w przyszłości, ponieważ kolumna „Ciekawe” często zawiera cenne zalążki innowacji.

W kontekście PBL pomaga rozwijać krytyczne myślenie oraz bardziej świadomie oceniać efekty pracy.

Do jakich form zajęć pasuje?

Metoda PMI sprawdzi się na tych zajęciach, na których osoby studiujące oceniają pomysły, rozwiązania lub rezultaty swojej pracy. Wspiera krytyczne myślenie, uczy dostrzegania różnych perspektyw oraz pomaga podejmować bardziej świadome decyzje. Użyj tej metody, gdy osoby, które uczysz, porównują alternatywne rozwiązania, analizują wyniki projektu lub zastanawiają się nad dalszym kierunkiem działań.

Aby ją wdrożyć, potrzebujesz od 20 do 45 minut pracy warsztatowej, w zależności od złożoności analizowanego zagadnienia. Warto zakończyć ćwiczenie wspólnym omówieniem najważniejszych wniosków i ustaleniem dalszych działań.

Grupa zajęciowa może pracować wspólnie lub zostać podzielona na zespoły liczące 3–6 osób, które równolegle analizują ten sam problem lub oceniają różne rozwiązania.

Przykład

Na kierunku Informatyka studenci realizują projekt zespołowy polegający na opracowaniu aplikacji mobilnej wspierającej segregację odpadów. Po zakończeniu pierwszego etapu projektowania prowadzący przeprowadza sesję PMI dotyczącą przyjętego rozwiązania.

Plus: intuicyjny interfejs, poprawne działanie najważniejszych funkcji, dobra współpraca w zespole.
Minus: niewystarczające testy aplikacji, problemy z integracją modułów, zbyt optymistyczne planowanie czasu.
Ciekawe: możliwość wykorzystania sztucznej inteligencji do rozpoznawania odpadów, potencjał rozszerzenia aplikacji o elementy grywalizacji, pytanie o możliwość wdrożenia rozwiązania we współpracy z lokalnym samorządem.

Na podstawie wyników analizy zespół określa priorytety na kolejny etap projektu oraz identyfikuje nowe kierunki rozwoju rozwiązania.