Opracowanie: Ewa Zarzycka-Piskorz
W dwóch słowach
Metoda Vabank jest dydaktyczną adaptacją popularnego teleturnieju („Jeopardy!”), w której osoby uczestniczące podzielone na zespoły rywalizują ze sobą, wybierając zadania z różnych kategorii o różnej stawce punktowej. Jej istotą jest wykorzystanie grywalizacji do powtórzenia materiału oraz odwrócenie klasycznego schematu: studenci i studentki widzą odpowiedzi (hasła) i muszą sformułować do nich właściwe pytania, choć na potrzeby dydaktyczne metoda bywa też stosowana w formie tradycyjnej (pytanie – odpowiedź).
Metoda Vabank skupia się na zaangażowaniu osób studiujących, które zamiast biernie powtarzać materiał, wchodzą w rywalizację i interakcję wewnątrz zespołów. Dobrze zaprojektowana, może przekształcić statyczne powtórzenie w dynamiczne i angażujące spotkanie, oparte na dyskusji, analizie „od wyniku do założenia”, przełamywaniu monotonii oraz szybkim diagnozowaniu luk kompetencyjnych.
Realizacja metody Vabank podczas zajęć wymaga planowania, ale jest stosunkowo prosta, szczególnie jako forma przygotowania do kolokwiów i egzaminów. Kluczem do sukcesu jest zaprojektowanie przemyślanej planszy z pytaniami oraz sprawne zarządzanie dynamiką gry.
W poszczególnych kategoriach na grupy studenckie mogą czekać pytania bazowe za niższą stawkę (np. 100 pkt) oraz złożone pytania problemowe, wymagające łączenia wiedzy z różnych obszarów za wyższą punktację (np. 500 pkt). Niezależnie od poziomu trudności, każde zadanie powinno weryfikować zrozumienie kluczowych pojęć.
Istotne jest odpowiednie przygotowanie techniczne – pamiętaj o stworzeniu czytelnej tabeli z kategoriami i punktacją oraz o jasnym ustaleniu zasad przyznawania (i ewentualnie odejmowania) punktów za błędne odpowiedzi.
Podziel osoby studiujące na zespoły, zachęć je do wyboru nazw i wyznacz kolejność ruchów. W każdej rundzie pilnuj czasu i umożliwiaj przejmowanie pytań przez inne grupy w przypadku pomyłki. Opcjonalnie możesz zaplanować finałową rundę (Vabank), w której zespoły stawiają zdobyte punkty na jedno, najbardziej złożone zadanie.
Po zakończeniu gry nie zapomnij o podsumowaniu na forum całej grupy zajęciowej. Możesz omówić najtrudniejsze pytania, które sprawiły najwięcej kłopotu lub nie zostały wybrane, podkreślając kluczowe pojęcia i prostując ewentualne błędy. Etap podsumowania ma kluczowe znaczenie, ponieważ spina rywalizację w spójną całość edukacyjną i zapewnia osiągnięcie celów zajęć.
Bez względu na przyjęty wariant metody Vabank, osoby studiujące mają możliwość doskonalenia umiejętności pracy w zespole pod presją czasu oraz związanych z nią kompetencji komunikacyjnych. W zależności od przygotowanych pytań, osoby w grupach mogą trenować kompetencje związane z „myśleniem wstecznym”, analizą struktur logicznych i fizycznych oraz szybkim rozwiązywaniem problemów.
Do jakich form zajęć pasuje?
Metoda Vabank może mieć bardzo szerokie zastosowanie – od szybkiego przełamania monotonii i pobudzenia uwagi, przez dynamiczne powtórki materiału przed zaliczeniem, po weryfikację znajomości literatury, najnowszych technologii czy zasad bezpieczeństwa.
Metoda ta sprawdzi się w mniejszych i większych grupach – zarówno podczas wykładu jako interaktywny element aktywizujący (tzw. icebreaker) w dowolnym momencie semestru, jak i w trakcie ćwiczeń audytoryjnych, laboratoriów czy seminariów.
W przypadku ćwiczeń audytoryjnych Vabank idealnie odpowiada potrzebom kompleksowej powtórki przed kolokwium. Podczas laboratoriów z powodzeniem zastępuje tradycyjną „wejściówkę”, sprawdzając przygotowanie teoretyczne osób studiujących, natomiast na seminariach pozwala na sprawną i angażującą weryfikację wiedzy z zakresu literatury przedmiotu lub trendów technologicznych.
Przykład
Autor pomysłu: Szczepan Milewski, WEAIiIB AGH
Przedmiot: elektronika przemysłowa
Temat: powtórzenie i utrwalenie wiedzy z zakresu elektroniki przemysłowej z wykorzystaniem gry dydaktycznej „Va Banque”. Czas trwania: 85 minut.
Celem aktywności jest utrwalenie i weryfikacja wiedzy zdobytej podczas wykładów, ćwiczeń i laboratoriów oraz rozwijanie umiejętności pracy zespołowej, komunikacji technicznej, podejmowania decyzji i argumentowania odpowiedzi. Elementy nauczania rówieśniczego pozwalają osobom studiującym uczyć się od siebie poprzez wspólne rozwiązywanie problemów i wyjaśnianie odpowiedzi.
Przebieg ćwiczenia: Osoby studiujące pracują w czterech zespołach po cztery osoby. Gra obejmuje trzy kategorie pytań dotyczących wiedzy z wykładów, kolokwiów i ćwiczeń laboratoryjnych. Pytania mają różny poziom trudności i wartość punktową. Zespoły naprzemiennie wybierają pytania i mają 30 sekund na wspólne przygotowanie odpowiedzi. W przypadku błędu inne zespoły mogą przejąć pytanie.
Po każdej kategorii prowadzący omawia poprawne rozwiązania i zachęca osoby studiujące do wyjaśnienia, dlaczego dana odpowiedź była błędna. Dzięki temu uczestnicy nie tylko sprawdzają własną wiedzę, ale również formułują wyjaśnienia i uczą innych. W finale zespoły obstawiają część zdobytych punktów, podejmując wspólnie decyzje dotyczące strategii gry.
Po zakończeniu rozgrywki grupa omawia najtrudniejsze pytania i zagadnienia oraz zastanawia się, które treści wymagają dalszego utrwalenia. W podsumowaniu prowadzący porządkuje najważniejsze wiadomości i moderuje krótką refleksję nad tym, czego osoby studiujące nauczyły się dzięki współpracy i wzajemnemu wyjaśnianiu odpowiedzi.
Autorka pomysłu: dr inż. Slávka Gałaś, WGGiOŚ AGH
Przedmiot: podstawy planowania przestrzennego
Temat: powtórzenie i utrwalenie wiedzy z zakresu planowania przestrzennego z wykorzystaniem teleturnieju „VaBank powtórkowy”. Czas trwania: 90 minut.
Celem aktywności jest aktywne i rówieśnicze powtórzenie wiadomości potrzebnych do dalszej pracy praktycznej. Metoda pozwala osobom studiującym rozpoznać poziom własnej wiedzy, uzupełnić braki oraz przygotować się do wykorzystania zdobytych wiadomości w kolejnych zadaniach projektowych.
Przebieg ćwiczenia: Osoby studiujące pracują w dwuosobowych zespołach. Teleturniej obejmuje pytania o różnym poziomie trudności, dotyczące m.in. wartości nieruchomości oraz wskaźników urbanistyczno-architektonicznych. Zespoły wybierają kategorię i trudność pytania, a następnie mają 25 sekund na wspólne przygotowanie odpowiedzi.
Istotnym elementem aktywności jest wzajemne ocenianie odpowiedzi. Przed każdym pytaniem prowadzący wyznacza osobę studiującą, która po udzieleniu odpowiedzi przez zespół ocenia jej poprawność i uzasadnia swoją ocenę. Następnie prowadzący przedstawia prawidłową odpowiedź, a grupa wspólnie dyskutuje nad rozwiązaniem i przyznaje punkty. Dzięki temu osoby studiujące nie tylko sprawdzają własną wiedzę, ale również uczą się argumentowania i udzielania informacji zwrotnej.
Po zakończeniu teleturnieju grupa omawia pytania, które sprawiły największą trudność. Następnie osoby studiujące wykorzystują powtórzoną wiedzę w dalszej pracy nad projektami – obliczają wskaźniki urbanistyczno-architektoniczne, opracowują szkic zagospodarowania działki oraz analizują wpływ przyjętych wskaźników na wartość nieruchomości.
W podsumowaniu prowadzący porządkuje najważniejsze zagadnienia i wskazuje związki między wiedzą powtórzoną podczas teleturnieju a zadaniami praktycznymi. Punkty zdobyte w grze nie wpływają na ocenę zajęć – aktywność pełni funkcję samouczącą i przygotowuje osoby studiujące do dalszej pracy praktycznej.
Dowiedz się więcej
5 Reasons to Use Game-Based Learning in Your Classroom https://www.edutopia.org/article/5-reasons-to-use-game-based-learning-in-your-classroom, data odczytu: 28.04.2026]
“Factile – Va Banque w edukacji”: https://www.szkolneinspiracje.pl/factile-va-banque-w-edukacji/, data odczytu: 28.04.2026
Play Factile – najpopularniejszy system do tworzenia gier Vabank; playfactile.com, data odczytu: 28.04.2026
Jeopardy Labs – największa baza gotowych szablonów: jeopardylabs.com, data odczytu: 28.04.2026
