Opracowanie: Kamila Gandecka
W dwóch słowach
Drama (ang. drama-based pedagogy, process drama) to metoda dydaktyczna wykorzystująca m.in. improwizację, ruch, symulowanie sytuacji i wcielanie się w określone postacie lub podmioty, w celu uczenia się poprzez doświadczenie. Pozwala osobom studiującym „wejść” w konkretne sytuacje, problemy lub procesy, a następnie spojrzeć na nie z określonej perspektywy. Nie opiera się na gotowym scenariuszu – sytuacja jest konstruowana w procesie, a osoby studiujące współtworzą jej przebieg.
Może być wykorzystywana w dydaktyce przedmiotów ścisłych i inżynierskich do przekładania abstrakcyjnych pojęć, procesów i problemów technicznych na doświadczenie i działanie. Umożliwia praktyczne zastosowanie wiedzy, analizowanie zależności, podejmowanie decyzji oraz spojrzenie na problem z różnych perspektyw. Jednocześnie wspiera rozwój kompetencji inżynierskich, takich jak współpraca, komunikacja, argumentowanie i rozwiązywanie problemów. Szczególnie wartościowym elementem metody jest refleksja po działaniu, pozwalająca połączyć doświadczenie z wiedzą teoretyczną.
Osoba prowadząca zajęcia pełni rolę facylitatora, często wykorzystując technikę teacher‑in‑role. W ten sposób moderuje cały proces, wprowadza nowe perspektywy lub komplikacje poznawcze. Drama tworzy bezpieczną przestrzeń do eksplorowania problemów, podejmowania decyzji i analizowania konsekwencji podejmowanych działań.
Cele wykorzystania tej metody na zajęciach dydaktycznych:
- rozumienie złożonych pojęć, procesów i zależności – drama pozwala przełożyć abstrakcyjne treści na działanie, doświadczenie i sytuacje problemowe, ułatwiając ich zrozumienie,
- zastosowanie wiedzy w praktyce – poprzez symulowanie rzeczywistych sytuacji osoby studiujące wykorzystują wiedzę teoretyczną do rozwiązywania konkretnych problemów i podejmowania decyzji,
- rozwijanie myślenia problemowego i decyzyjnego – drama angażuje osoby studiujące w analizowanie sytuacji, poszukiwanie rozwiązań oraz przewidywanie konsekwencji podejmowanych działań,
- kształtowanie umiejętności współpracy i komunikacji – praca w rolach wymaga wymiany informacji, argumentowania, negocjowania i uwzględniania różnych punktów widzenia,
- uczenie się poprzez doświadczenie i refleksję – działanie w sytuacji symulowanej, połączone z omówieniem i refleksją, pozwala osobom studiującym lepiej utrwalać wiedzę i świadomie wyciągać wnioski z własnych działań.
Do jakich form zajęć pasuje?
Drama sprawdzi się przede wszystkim podczas:
- ćwiczeń i konwersatoriów – jako sposób przepracowania problemu lub sytuacji;
- laboratoriów – jako przygotowanie do wykonania procedury albo analiza sytuacji problemowej;
- zajęć projektowych – do symulowania pracy zespołu projektowego i kontaktu z interesariuszami;
- zajęć problemowych – do analizy złożonych problemów technicznych i społeczno-technicznych;
- zajęć związanych z bezpieczeństwem – do ćwiczenia reagowania na awarie i sytuacje kryzysowe.
Drama dobrze łączy się z dyskusją, studium przypadku, metodą problemową, symulacją, nauczaniem przez dociekanie oraz refleksją po działaniu.
Metoda może być zastosowana zarówno w małych grupach, jak i w większych zespołach. W przypadku większej liczby osób warto podzielić grupę na osoby aktywnie uczestniczące w scenie oraz obserwatorów, którym przydziela się konkretne zadania obserwacyjne.
Ważnym elementem dramy jest omówienie doświadczenia po zakończeniu aktywności. Osoba prowadząca zajęcia powinna pomóc osobom studiującym przełożyć doświadczenie na wiedzę. Pomocne mogą być następujące pytania: Co się wydarzyło? Dlaczego? Jakie decyzje zostały podjęte? Jakie były ich konsekwencje? Jak sytuacja ma się do wiedzy technicznej? Co można przenieść do rzeczywistej praktyki inżynierskiej?
Przykład
Inżynieria produkcji – „Fabryka pod presją”
Temat: Optymalizacja procesu produkcyjnego i zarządzanie sytuacją kryzysową.
Osoby studiujące otrzymują role: inżyniera procesu, operatora, kontrolera jakości, logistyka, kierownika produkcji i przedstawiciela klienta. W trakcie „zmiany produkcyjnej” pojawiają się kolejne problemy: opóźnienie dostawy, awaria maszyny, wzrost liczby braków oraz reklamacja klienta.
Zadaniem zespołu jest reagowanie na problemy i podejmowanie decyzji dotyczących organizacji produkcji.
Cele dydaktyczne:
– zastosowanie wiedzy o organizacji i optymalizacji procesu produkcyjnego;
– analiza zależności między decyzjami technicznymi i organizacyjnymi;
– rozwijanie umiejętności podejmowania decyzji pod presją;
– ćwiczenie komunikacji między różnymi uczestnikami procesu produkcyjnego.
Dowiedz się więcej
Potencjał dramy w dydaktyce STEAM
Ødegaard, M. (2003), Dramatic science: A critical review of drama in science education. Studies in Science Education 39(1):75-102 [dostęp: 13.08.2026]
Kasbary N., Novak G. M (2024), Drama in STEAM education: Possible approaches and connections to drama-based activities in STEAM education, The Hungarian Educational Research Journal 14(3):316-331 [dostęp: 13.08.2026]
Teoretyczne podstawy wykorzystania dramy w nauczaniu przedmiotów ścisłych i analiza jej potencjału we wspieraniu rozumieniu pojęć naukowych oraz relacji między nauką a społeczeństwem.
Braund, M. (2015). Drama and Learning Science: An Empty Space? , British Educational Research Journal, 41(1), 102–121.
