Niedokończone zdania (ang. sentence completion)

Opracowanie: Anna Chyła

W dwóch słowach

Niedokończone zdania to metoda polegająca na zbieraniu grupowej informacji zwrotnej. Swoją mechaniką nawiązuje do metody 4 kąty, a metodycznie przypomina grupy fokusowe lub grupową ankietę na żywo. Celem tej metody ewaluacji zajęć jest zebranie informacji zwrotnej w interesujących nas obszarach.

Organizacyjnie ta metoda nie jest wymagająca. Przygotowujesz duże kartki papieru z zapisanymi niedokończonymi stwierdzeniami w pierwszej osobie liczby pojedynczej np.: 

• „Najciekawsze było dla mnie…”, 
• „Najtrudniejsze zagadnienie to dla mnie…”, 
• „Podczas tych zajęć nauczyłe(/am) się…”, 
• „Proszę o więcej…”, 
• „Dziękuję za…”.

Wybierasz od 2 do 6 takich stwierdzeń i umieszczasz w różnych miejscach w sali zajęciowej.

Grupę osób studiujących dzielisz na mniejsze zespoły, odpowiednio od 2 do 6, zależnie od liczby stwierdzeń. Studenci i studentki dyskutują nad propozycjami i dopisują drugą część zdania.

1. Każda grupa dopisuje na plakacie maksymalnie 3 elementy.
2. Po określonym czasie (np. 5 minut) przechodzi do następnego plakatu. 
3. Kolejna grupa dopisuje rzeczy, które się nie powtarzają lub zaznacza powtarzające się elementy.

Takie grupowe formułowanie informacji zwrotnej dobrze jest zebrać jako całość i omówić. Takie podsumowanie z twojej strony dla osób studiujących jest możliwością dopowiedzenia, uzupełnienia czy wyjaśnienia zapisanych wcześniej sformułowań.

Metoda niedokończonych zdań jest powszechnie wykorzystywana w nauce języka lub diagnostyce psychologicznej (ang. Sentence Completion Test – SCT), gdzie ma swoje źródła. Jest świetnym pomysłem na ice-breaker, który integruje grupę i pozwala lepiej się poznać. We wszystkich tych podejściach daje podobne rezultaty, związane z kształceniem umiejętności formułowania wypowiedzi.

Dodatkowo, jako metoda ewaluacyjna rozwija kompetencje związane z komunikacją i negocjowaniem wspólnego stanowiska grupy. Zaprasza do wyrażania opinii, argumentacji w mniejszym gronie. Podobnie jak inne metody ewaluacji wspiera krytyczne myślenie oraz  refleksyjność osób studiujących, ich namysł nad doświadczeniem, jakim są zajęcia dydaktyczne. Jeśli to ewaluacja połowiczna, daje poczucie realnego wpływu na przebieg zajęć, wzmacnia sprawczość i współodpowiedzialność.

Do jakich form zajęć pasuje?

Metoda sprawdzi się w małych, średnich i dużych grupach, ze względu na możliwości modyfikacji. Będzie idealna do przeprowadzenia sesji ewaluacji końcowej na wykładzie.

Niedokończone zdania to sposób na ewaluację końcową lub połowiczną. Prowadzi do szybkiego wygenerowania dużej liczby wskazówek, propozycji, wniosków, które w dodatku muszą zostać zaakceptowane przez kilka osób.

Łatwiej będzie skorzystać z niej na wyższych latach studiów, gdy grupy już się trochę znają. Na I roku trudno może być im otworzyć się na negocjowanie wspólnego feedbacku dla osoby prowadzącej.

Przykład

Wykład z Zarządzania własnym rozwojem , III rok studiów I stopnia, Zarządzanie

To pierwszy rok, kiedy ta nauczycielka akademicka otrzymała zadanie poprowadzenia wykładów. Do tej pory prowadziła ćwiczenia i nie miała doświadczenia pracy z dużą grupą.

Pełny cykl wykładów to 15 spotkań po 2h dydaktyczne. 

Podczas 6 wykładu zapowiedziała, że na kolejnym spotkaniu, będą sięgać do wiedzy ze wszystkich dotychczasowych spotkań, ale że nie będzie to związane z oceną. Pod koniec 7 wykładu zaprosiła osoby studiujące do ewaluacji dotychczasowych zajęć metodą niedokończonych zdań.

W 4 miejscach sali wykładowej powiesiła duże kartki z niedokończonymi zdaniami:

• „Najciekawsze było dla mnie…”, 
• „Najtrudniejsze zagadnienie to dla mnie…”, 
• „Podczas wykładów nauczyłe(/am) się…”, 
• „Potrzebuję wrócić do…”, 

Podzieliła studentki i studentów na 4 mniejsze grupy. Każda z grup stanęła przed jedną z kartek. Prowadząca wyjaśniła mechanikę tego ćwiczenia i odpowiedzi w kontekście wykładów, które miały już miejsce.

Grupy przechodziły do następnej kartki po 5 minutach, podczas których miały zapisać 1-2 rzeczy, wynegocjowane w swoim gronie. Po zakończonym pełnym cyklu prowadząca podsumowała zebrane wypowiedzi. Miała możliwość dopytać i poprosić o wyjaśnienie niejasnych sformułowań.

Taka ewaluacja połowiczna pozwoliła jej na wprowadzenie zmian na bieżąco i pokazanie osobom studiującym, że liczy się z ich zdaniem. Na ostatnich zajęciach powtórzyła to samo ćwiczenie z tymi samymi niedokończonymi zdaniami. Na wykład przyniosła ze sobą poprzednie kartki. Po cyklu wpisywania przez grupy dokończeń zdań podsumowała wnioski studentek i studentów po całym cyklu, a następnie porównała z wnioskami z połowy semestru.

Zasugerowała dodatkowy materiał do powtórki przed egzaminem z zagadnień uznanych za najtrudniejsze i wymagające przypomnienia.

Dowiedz się więcej

Poczytaj o ewaluacji osób dorosłych na platformie EPALE: Milczarek K., Ewaluacja w edukacji dorosłych, https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/ewaluacja-w-edukacji-doroslych (dostęp 2.07.2026).

Poznaj ewaluację w kontekście pracy z młodzieżą i młodymi dorosłymi, zainspiruj się praktyką i konkretnymi scenariuszami w opracowaniu Ewaluacja w pracy metodą projektu, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, 2008.

Inna ciekawa metoda oparta o pisemną informację zwrotną to Jedno słowo-jedno zdanie. Zobacz minutowy filmik pokazujący, jak wykorzystać ją na zajęciach, jako formę podsumowania i ewaluacji: https://www.edutopia.org/video/60-second-strategy-one-word-one-sentence-closing-assessment-activity/ (dostęp 2.07.2026).