Przybij piątkę!

W dwóch słowach

To jedna z metod ewaluacji zajęć dydaktycznych, zachęcająca osoby studiujące do pogłębionej, ukierunkowanej i (że z różnych perspektyw/stron analizują) refleksji. Jej celem jest zebranie informacji zwrotnej od osób uczestniczących w zajęciach.

Metoda polega na odrysowaniu przez osoby studiujące na kartkach A4 swojej dłoni i wpisanie na odrysowanych palcach komentarzy zgodnie z instrukcją:

kciuk – co było najlepsze na tych zajęciach,
palec wskazujący – co można poprawić,
palec środkowy – czego więcej nie robić,
palec serdeczny – co zabieram ze sobą i
mały palec – czego było za mało.

To tylko jeden z wariantów, śmiało można modyfikować zgodnie ze swoimi potrzebami. Inną wersję Przybij piątkę proponują autorzy publikacji Visual Facilitation Cookbook:

Za: Visual Facilitation Cookbook, https://www.salto-youth.net/downloads/toolbox_tool_download-file-1430/VF-cookbook-web.pdf

W tym przykładzie jest to nieanonimowe narzędzie do autorefleksji, ale z opcji podpisu łatwo można zrezygnować.

Pytania, które zadano w tej wersji:

kciuk – co było naprawdę dobre?
palec wskazujący – ważne dla mnie momenty.
Palec środkowy – co nie usatysfakcjonowało mnie w pełni?
Palec serdeczny – co zabieram ze sobą?
mały palec – mały drobiazg, który sobie uświadomiłem/am.

Taka wersja świetnie pasuje do ewaluacji pojedynczych zajęć i może być wykorzystywana jako forma ewaluacji bieżącej. Pokazuje też potencjał tej metody, związany z jej możliwymi modyfikacjami.

Poza wersją papierową, ta metoda dobrze sprawdzi się jako szybka ankieta online z zestawem 5 pytań. Decydując się na wersję cyfrową tracisz element identyfikacji osoby studiującej z wyrażaną opinią o zajęciach (moment odrysowania ręki). Ryzykiem jest też niepełny zwrot takiej ankiety, zwłaszcza jeśli dasz możliwość uzupełnienia jej po jakimś czasie od zakończenia zajęć. Rozdając kartki masz nad większą kontrolę nad zebraniem informacji zwrotnej od 100% obecnych. Cyfrowo zyskujesz dane w wersji elektronicznej, które łatwiej odczytać, a później analizować, dajesz też większe poczucie anonimowości, a co za tym idzie bezpieczeństwa.

W każdym wariancie Przybij piątkę rozwija u osób studiujących umiejętności związane z udzielaniem informacji zwrotnej. Daje szansę na refleksję nad zajęciami i przeanalizowanie swojego doświadczenia edukacyjnego z różnych perspektyw. Jest też okazją do oddania głosu studentkom i studentom i usłyszenia ich opinii o zajęciach.

Do jakich form zajęć pasuje?

Przybij piątkę najlepiej sprawdzi się w małych i średnich grupach. Możliwe jest też przeprowadzenie ewaluacji tą metodą w kilku grupach ćwiczeniowych czy laboratoryjnych, co da ci szerszą perspektywę. Przy dużej ilości odpowiedzi w wersji papierowej zebrany materiał staje się trudny do analizy.

W wersji online ta metoda ma mniejsze ograniczenia związane z ilością respondentów, jednak nadal wymaga analizy jakościowej zgromadzonego materiału, co przy dużej ilości odpowiedzi będzie czasochłonne. To dobra metoda do ewaluacji końcowej lub bieżącej po zajęciach lub cyklu zajęć. Daje szansę na zebranie wieloaspektowej informacji zwrotnej w formie innej niż tradycyjna ankieta.

Przykład

Zajęcia z Technik wytwarzania, I rok studiów I stopnia, Mechanika i
budowa maszyn oraz Automatyka Przemysłowa i Robotyka, dr inż. Piotr Chyła

Na ostatnich zajęciach prowadzący rozdał czyste kartki A4. Poprosił studentów i studentki o odrysowanie dłoni i napisanie odpowiedzi na wskazane pytania. Na ekranie wyświetlał się schemat dłoni z pytaniami odpowiadającymi każdemu z palców.

Za: dr inż. P. Chyła, prezentacja na zajęcia.

Zapisane odpowiedzi zostały zebrane i przeczytane po zajęciach przez prowadzącego. Niewątpliwym plusem tej formy ewaluacji był zwrot, w zasadzie 100%. Materiał też wydawał się bogaty i po pierwszym przeglądzie spójny. Wyłaniały się powtarzające się sugestie i wnioski. Przy próbie dokładniejszej analizy okazało się jednak, że forma papierowa miała w tym przypadku liczne ograniczenia:

niektóre osoby studiujące wyraźnie niepokoiło odrysowywanie własnej dłoni, jako element naruszający anonimowość,
pismo wielu osób jest mało czytelne i zapoznanie się z ich odpowiedziami było utrudnione,
zebranych danych było bardzo dużo (198 kartek), przez co analiza była niezwykle czasochłonna,
przeniesienie danych do formy cyfrowej, tak żeby łatwiej było je analizować, czy też próby wyciągania wspólnych kategorii okazały się trudne i również czasochłonne.

W związku z trudnościami na poziomie analizy zebranych danych prowadzący postanowił w kolejnym roku akademickim, na tym samym przedmiocie przeprowadzić ewaluację metodą Przybij piątkę w formie online. Ponieważ materiał był wartościowy, a jedynie trudny do analizy, nie zmieniał radykalnie pytań odpowiadających poszczególnym palcom. Zależało mu nadal na wysokim zwrocie, więc zdecydował się na wyświetlenie kodu QR do krótkiego formularza MS Forms pod koniec zajęć.

Zyskiem były dane od razu w formie cyfrowej, nie sprawiające trudności w odczytaniu.

Łatwiejsza była też analiza, np. pod względem częstości występowania danych stwierdzeń (tzw. analiza frekwencyjna).

Nieznacznie zmniejszył się odsetek osób, które uzupełniły formularz. Jednak z perspektywy prowadzącego nadal zwrot był zadowalający, na poziomie około 87%.

Uzyskane dane były wartościowe i w dużej mierze przydatne do dalszej analizy. Znaczna część respondentów pozostawiła obszerne komentarze zawierające konkretne uwagi i sugestie. Pojawiło się również kilka krótkich odpowiedzi, które nie wnosiły istotnych informacji.

Dowiedz się więcej

Poczytaj o ewaluacji osób dorosłych na platformie EPALE: Milczarek K., Ewaluacja w edukacji dorosłych, https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/ewaluacja-w-edukacji-doroslych (dostęp: 25.06.2026).

Poznaj ewaluację w kontekście pracy z młodzieżą i młodymi dorosłymi, zainspiruj się praktyką i konkretnymi scenariuszami w opracowaniu Ewaluacja w pracy metodą projektu, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji, 2008.

Czy metody aktywne są tylko dla dzieci? A może w pracy z dorosłymi sprawdzą się lepiej, niż ci się wydaje? Poznaj więcej metod aktywnych czytając artykuł Beaty Ciężkiej „Dziecięce” metody ewaluacji, https://epale.ec.europa.eu/pl/blog/dzieciece-metody-ewaluacji (dostęp: 25.06.2026).

Zajrzyj do Visual Facilitation Cookbook, https://www.salto-youth.net/downloads/toolbox_tool_download-file-1430/VF-cookbook-web.pdf (dostęp: 30.06.2026) i poczytaj więcej na temat tej metody (s. 57-58).

Obejrzyj wystąpienie Joanny Czerskiej na Konferencji Dydaktyki Akademickiej Ideatorium na Politechnice Gdańskiej w 2024 roku: Studencki feedback. Zmora czy wsparcie?, https://www.youtube.com/watch?v=0Og17hiEE5g&list=PL9bPU5O-mnd9D7Ep2KZql64Z2GNH1a_Dh&index=6 (dostęp: 30.06.2026).