Szum fal przypomina trochę współczesną edukację – w pozornie stałym rytmie każda fala przynosi coś nowego. Konferencje takie jak “Viva Dydaktyka 2026”, na której mieliśmy przyjemność wystąpić, są potrzebne właśnie dlatego, że pozwalają na chwilę wypłynąć z własnego „portu”. Zobaczyć, jak inni odpowiadają na podobne wyzwania, usłyszeć perspektywy spoza własnej wyspy i skonfrontować swoje pomysły z praktyką.
Tegoroczna edycja zaprosiła nas do refleksji i dyskusji nad rolą, jaką odgrywa prawdziwa rozmowa w codziennym nauczaniu na uczelniach wyższych – taka, która nie tylko przekazuje wiedzę, ale również rozwija i zmienia sposób myślenia. Budowanie dialogu w edukacji nie jest łatwe, ba! Dla części osób to wręcz nierealny albo niepotrzebny ideał, ale właśnie dlatego warto szukać dla niego miejsca w dydaktyce akademickiej.
Podczas wykładów plenarnych Isabel Murillo (Kiel University) przypomniała, jak ważnym fundamentem jest świadomość własnego ciała i dialog wewnętrzny. Opierając się na osobistym doświadczeniu dydaktycznym oraz koncepcji ucieleśnienia, prelegentka podzieliła się historią o tym, w jaki sposób jakość dialogu pedagogicznego może zależeć od jakości relacji, jaką osoba prowadząca zajęcia buduje z własnym, cielesnym doświadczeniem. Autorka zaproponowała perspektywę, zgodnie z którą odważny, szczery i empatyczny dialog w środowisku akademickim zaczyna się od umiejętności bycia w kontakcie z samym/samą sobą – z uważnością i ciekawością. Taka praktyka otwiera przestrzeń do współtworzonego spotkania, w którym możliwe staje się uczenie nie tylko o danym przedmiocie, ale także o nas samych.
W kolejnym wystąpieniu Rick Huizinga (University of Groningen) mówił o przemianach, jakich doświadczamy jako osoby uczące i o tym, czym jest nauczanie w szkolnictwie wyższym. Prelegent zwrócił uwagę, że choć dyskusji o edukacji nie brakuje, nie każda prowadzi do realnej zmiany. Spotkanie zostało zaprojektowane jako punkt wyjścia do dalszych rozmów podczas konferencji. Osoby uczestniczące wzięły udział w krótkich, moderowanych dyskusjach, dzięki którym mogły doświadczyć różnych perspektyw: osoby uczącej i studiującej.
Po tak mocnym otwarciu publiczność rozgrzała debata wokół pytania, dlaczego niektóre dyskusje kończą się jedynie wymianą pomysłów, podczas gdy inne rzeczywiście zmieniają nasze myślenie i sposób prowadzenia zajęć. Ważnym głosem w tej wymianie doświadczeń były perspektywy osób studiujących, obecne w wielu sesjach konferencyjnych.
O ich roli w procesie projektowania kształcenia mówiła Ewa Zarzycka – Piskorz, nasza specjalistka ds. metodyki e-learningu. W swoim wystąpieniu zaprezentowała działania i ich efekty, które powstały w poszukiwaniu odpowiedzi na pytania:
- Jak osoby studiujące postrzegają kompetencje cyfrowe osób prowadzących zajęcia?
- Jakie pedagogiczno-cyfrowe problemy zauważają osoby studiujące?
- Jakie rozwiązania i pomysły mogą zaproponować, aby wspólnie odpowiadać na współczesne wyzwania edukacyjne?
Korzystając z okazji, jaką był udział w projekcie CUTIE (Competencies for Universities Using Technology in Education and Institutional Empowerment), zespół dokonał przeglądu działań, które w centrum miały współtworzenie i partnerstwo między osobami studiującymi i kadrą dydaktyczną.
“To było punktem wyjścia do stworzenia zasad, według których chcieliśmy pracować razem z osobami studiującymi, które zaprosiliśmy do wspólnej pracy” – podkreśliła Ewa.
W części poświęconej krytycznemu myśleniu w dobie sztucznej inteligencji swój czas antenowy wykorzystał Kazimierz Chłoń – z naszego zespołu IT. W bezzałogowej prezentacji, dostępnej również na naszym kanale na You Tube, zaproponował wykorzystanie AI w modelu odwróconej klasy. Celem wystąpienia było pokazanie, że sztuczna inteligencja może stać się „brakującym ogniwem”, które pozwala skutecznie wdrażać konkretne metody uczenia w codziennej praktyce dydaktycznej, eliminując dotychczasowe bariery. Dzięki asyście zaawansowanych modeli językowych, osoba studiująca może zyskać osobistego tutora dostępnego 24/7, który potrafi wyjaśnić trudne zagadnienia na wiele sposobów, dostosowując język i tempo do indywidualnych potrzeb poznawczych. Przekonaliśmy się, że z perspektywy nauczyciela, AI staje się potężnym asystentem projektowym, pozwalającym na błyskawiczne generowanie angażujących materiałów przedlekcyjnych: od interaktywnych skryptów wideo, przez spersonalizowane teksty źródłowe o różnym stopniu trudności, aż po automatyczne quizy diagnostyczne, które dostarczają pedagogowi cennych danych jeszcze przed rozpoczęciem zajęć.
W czasach, gdy rzetelna informacja nierzadko ukrywa się za zasłoną fake newsów lub halucynacji AI, dostęp do sprawdzonych źródeł wiedzy wydaje się kluczowy w nauce. Z tego powodu nie mogło zabraknąć kilku słów o naszym otwartym repozytorium Open AGH – Katarzyna Madeja, koordynatorka ds. e-podręczników, zaprezentowała przykłady interaktywnych materiałów, które tworzymy, wraz z wyjaśnieniem zasad ich bezpłatnego udostępniania.
Spośród ośmiu dostępnych warsztatów wybraliśmy te które wydały się nam najlepiej uzupełniać nasze edukacyjne potrzeby. Tym sposobem trafiliśmy do:
- Kamili Stępień-Rejszel (Uniwersytet Gdański): warsztat pt. Dialog w działaniu, czyli Metoda Konstrukcji i Komunikacji – jak budować przestrzeń porozumienia w zróżnicowanej grupie studentów i nauczycieli opierał się na autorskiej Metodzie Konstrukcji i Komunikacji – podejściu dydaktycznym, które koncentruje się na uczeniu się poprzez działanie. Fundamentem metody są dialog i rozmowa, a głównym narzędziem jest konstrukcja, rozumiana zarówno dosłownie (praca z klockami LEGO®, kartami znaczeń), jak i metaforycznie, jako tworzenie znaczeń, budowanie relacji i pogłębianie refleksji.
- Doroty Jendzy (Uniwersytet Gdański): warsztat pt. Kto mówi we mnie, gdy uczę? O komunikacji nauczyciela akademickiego koncentrował się na rozwijaniu świadomej komunikacji w pracy nauczyciela akademickiego oraz refleksji nad tym, skąd biorą się nasze sposoby reagowania i budowania relacji. Osoby uczestniczące, korzystając z elementów analizy transakcyjnej, przyglądali się własnym wzorcom komunikacyjnym i ich wpływowi na kontakty z osobami studiującymi oraz współpracownikami. Zajęcia łączyły pracę indywidualną i grupową, pomagając rozwijać większą świadomość, elastyczność i umiejętność budowania relacji opartych na współpracy i szacunku.
- Grzegorza Grzegorczyka (Uniwersytet Gdański): warsztat pt. Ekspert Niedoskonały: demontaż syndromu oszusta w pracy nowoczesnego nauczyciela poświęcono mechanizmom sprawiającym, że nawet doświadczeni edukatorzy i naukowcy czują się czasem jak intruzi w salach wykładowych czy konferencyjnych. Wspólnie pracowaliśmy nad strategiami radzenia sobie z momentami, w których powraca głos mówiący o naszej niewystarczalności, nieprzygotowaniu czy niedoskonałości. Uczyliśmy się rozpoznawać i oswajać ten mechanizm tak, by przestał nas ograniczać, a zaczął wspierać rozwój.
Dialog, który był tematem konferencji, został urzeczywistniony w pracy grupowej całej społeczności konferencyjnej. Zaproponowane przez nas tematy stały się centrum dyskusji prowadzonych w przydzielonych salach. Osoby studiujące i uczące miały okazję być razem, opowiadać i odpowiadać na pytania, które zrodziły się po prezentacjach.
Dla chętnych przewidziano też nie lada gratkę: grę terenową po Sopocie. Oprócz poznania ciekawych zakamarków miasta, była to kolejna okazja do konwersacji i wymiany doświadczeń. I tym razem okazało się, żę najcenniejsze często nie są same prezentacje, ale rozmowy między nimi – te o tym, co działa we współczesnej dydaktyce, a gdzie jeszcze jest nieodkryty ląd. Jak budować przestrzeń do rozwoju w świecie, który zmienia się szybciej niż programy nauczania? Ile głów, tyle pomysłów, jednak jest coś, co nas połączyło: DIALOG.
Możemy Was zapewnić, że wróciliśmy z Sopotu z głowami pełnymi pytań i kilku nowych kierunków, które warto dalej eksplorować. Razem z garścią bursztynów przywieźliśmy morze inspiracji.
