Opracowanie: Anna Chyła
W dwóch słowach
Notatka wizualna (inaczej sketchnoting/sketchnotatka/sketchnotka) to alternatywa dla notatek linearnych, tradycyjnych, składających się z tekstu, punktów i podpunktów. Polega na wykorzystaniu podczas notowania zestawu wizualnych elementów, które organizują zapisywany przekaz i wspierają uczenie. Zazwyczaj dotyczy jakiegoś jednego wątku, zagadnienia, tematu. Oparta może być na wykładzie, webinarze, fragmencie książki czy nawet całej książce.
Najlepiej, gdy mieści się na jednej stronie. Zawiera temat, główne zagadnienia, najważniejsze myśli, czy istotne dane.
Celem notatki wizualnej jest analiza i synteza treści już podczas notowania, co wzmacnia zapamiętywanie i zrozumienie.
Elementy składowe sketchnotki to:
- zróżnicowana typografia – wskazuje na hierarchię treści i zależności,
- banery – podkreślają tytuł i główne zagadnienia lub kategorie,
- pola tekstowe (kontenery, od ang. containers) i linie podziału – grupują treść dotyczącą danego wątku,
- strzałki – wskazują na kolejność lub ciąg przyczynowo-skutkowy,
- punktory – służą do tworzenia list takich jak ta,
- kolor – wskazuje na połączenia między treściami, podkreśla najważniejsze kwestie, zaznacza hierarchię, wywołuje skojarzenia wzmacniające zapamiętywanie (np. czerwony kolor – uwaga!/ostrzeżenie/zakaz),
- diagramy – wizualizacje procesu, wykresy uzupełniające przekaz tekstowy,
- małe rysunki, ikony – wzmacniają skojarzenia i zapamiętywanie przez podwójne kodowanie (słowo+obraz).
Poniższa grafika pokazuje przykładowe elementy notatki wizualnej.
Opracowanie A. Chyła w: Metody, które działają. Przewodnik dla prowadzących zajęcia w uczelniach, pod red. A. Chyły, Kraków 2025.
Dla osób, którym z rysowaniem nie po drodze, świetną alternatywą będzie notatka w wersji opartej tylko na jednym kolorze, zróżnicowanej typografii i organizacji treści za pomocą pól tekstowych i strzałek.
Notowanie wizualne rozwija kreatywność osób studiujących, wymaga równoległej selekcji informacji, analizy i syntezy, wybierania słów kluczowych, wskazywania powiązań i zależności. Pomaga też kształtować wrażliwość estetyczną.
Do jakich form zajęć pasuje?
Okazją do notowania są w zasadzie wszystkie formy zajęć. Możesz pokazać taką formę na początku lub zachęcić do niej na konkretnych zajęciach. Możesz też zaplanować zadanie wymagające sporządzenia notatki wizualnej np. z artykułu.
Sketchnoting można wykorzystać do:
- notowania podczas wykładów, webinarów,
- notatek z książek i artykułów,
- projektowania wystąpień publicznych, w tym prezentacji na zajęciach.
Przykład
Przykład 1.
Wykład z I rokiem studiów I stopnia
Prowadzisz wykład ze studentami I roku. Twoim celem jest pomoc w kształceniu nawyku sporządzania notatek.
Na kolejnych wykładach zachęcasz do próbowania różnych typów notatek wizualnych. Przykładowo:
- rozdajesz wszystkim kartkę A4 z głównym hasłem wykładu wydrukowanym na środku, zachęcasz do skorzystania z mapy myśli,
- przygotowujesz kanwę do notowania, np. tabelę z głównymi punktami wykładu lub mapę z kamieniami milowymi, zostawiając miejsce na notatki i uwagi,
- tłumaczysz zasady sporządzania notatki wizualnej (ang. sketchnote) i zachęcasz do spróbowania.
Zapewniasz linearną notatkę z tych wykładów, stwarzając atmosferę poczucia bezpieczeństwa i wolności, które wspierają kreatywność.
Przykład 2.
Ćwiczenia projektowe z Budownictwa ogólnego, I rok studiów I stopnia na kierunku Budownictwo
W ramach przygotowania do zajęć zadajesz obejrzenie filmu na temat podstawowych elementów konstrukcyjnych budynków oraz układów konstrukcyjnych, technologii budowy i montażu budynków.
Prosisz o przygotowanie wizualnej notatki z wykorzystaniem podstawowych elementów organizujących treść. Rysunki i kolor są elementami fakultatywnymi.
Notatka jest formą biletu wstępu na zajęcia. Podczas zajęć ułatwia zaangażowanie w dyskusję i powrót do szczegółowych zagadnień z filmu. Podczas zajęć precyzujecie najważniejsze kwestie i definicje, które powinny znaleźć się w notatce. Po zajęciach chętni, którzy uważają że ich notatka zawiera niezbędne elementy merytoryczne i wizualne, mogą zostawić notatkę do oceny (opcja premiowana). Pozostałe osoby mogą przynieść poprawioną notatkę na kolejne zajęcia (opcja z mniejszym bonusem). Zróżnicowanie oceny ma motywować do jak najlepszego przygotowania notatki przed zajęciami i musi zostać zakomunikowane wcześniej.
Dowiedz się więcej
Zobacz przykłady sketchnotek i poczytaj więcej na ten temat u polskich twórczyń:
- Danki Gierczak (Teach&sketch) https://www.facebook.com/teachandsketch,
- Agaty Baj (Myślografia) https://agatabaj.pl/uzyteczne-elementy/,
- Gabrieli Borowczyk (flipowanie.pl) https://flipowanie.pl/blog/flipowanie-i-facylitacja-graficzna/co-to-jest-sketchnoting/ (dostęp. 08.07.2026).
Jeśli nie lubisz rysować, koniecznie obejrzyj filmik o tym, jak zrobić notatkę wizualną bez rysunków i koloru: How To Sketchnote Without Drawing https://www.youtube.com/watch?v=oNQJReku9Gw&t=1s (dostęp 08.07.2026). Zajrzyj też na cały kanał Dougha Neilla na YouTube – Verbal to Visual.
