Koniec roku jest zazwyczaj czasem podsumowań. 30 grudnia, czyli dzisiaj, kończy się oficjalnie projekt CUTIE, w którym braliśmy udział przez ostatnie trzy lata. Pracowaliśmy online i systematycznie spotykaliśmy się offline z naszymi partnerami z: University of Akureyri (Islandia), University of Copenhagen (Dania), National University of Galway (Irlandia), University of Zagreb w Varazdin (Chorwacja), University of Murcia (Hiszpania), AGH (Polska), Global Training Network Solutions GmbH w Linz (Austria). Wiele przez ten czas się wydarzyło i wiele się nauczyliśmy. Rejestrowaliśmy nasze działania we wspólnie stworzonym katalogu, a tutaj podzielimy je na 3 kategorie.

Pakiet działań dla osób prowadzących zajęcia

Pakiet ten wspierał rozwój kompetencji cyfrowych osób prowadzących zajęcia na uczelni. Skupiał się na dobrych praktykach, prostych narzędziach i rozwiązaniach, które pomagają rozwijać nowoczesne nauczanie na poziomie całej instytucji.

Punktem wyjścia do wielu naszych działań w tym pakiecie była rama kompetencji cyfrowych DigCompEdu. Najpierw trzeba było ją naprawdę dobrze poznać, a potem umożliwić poznanie jej innym. Dlatego przygotowaliśmy polskie tłumaczenie ramy kompetencji cyfrowych w edukacji DigCompEdu. Prezentacja poniżej zawiera szczegółowe opisy wszystkich 22 kompetencji w 6 obszarach. 

Renata Iwan i Ewa Zarzycka-Piskorz przygotowały też polską wersję testu samooceniającego kompetencje cyfrowe. Test sprawdza każdą kompetencję na określonych stopniach biegłości; więcej o nich w tym artykule. Po zakończeniu testu można otrzymać zestawienie swoich kompetencji w porównaniu z innymi osobami, które ten test do tej pory wykonały. Nad narzędziem pracowali nasi partnerzy z GTN w Linz, Austria. Przez test można przejść i sprawdzić swoje kompetencje, ale nie ma nic lepszego niż przełożenie tego na konkretne sytuacje, z którymi można się mniej lub więcej identyfikować. Stąd pomysł na cyfrową podróż przez wszystkie kompetencje razem z naszymi fikcyjnymi bohaterami i bohaterkami. Ta podróż jest opisana, fragment po fragmencie czyli kompetencja po kompetencji, w tym artykule.

Jednym z pierwszych działań projektowych w tym pakiecie było również przybliżenie kompetencji cyfrowych w działaniu konkretnych cyfrowych narzędzi. Przewodniczkami w tej przygodzie były dwie osoby reprezentujące dwie postawy: ‘da się’ i ‘nie da się’. Dlatego cykl tutoriali z ich udziałem nosi nazwę “Dasie i Niedasie w świecie kompetencji cyfrowych: O problemach nauczycieli akademickich”. Tak zapraszałyśmy do tego cyklu:

Projekt był inspiracją do stworzenia kursu, którego głównym celem było wyposażenie osób uczących w konkretne cyfrowe narzędzia wspomagające pracę dydaktyczną. Kurs “CNN czyli Cyfrowy Narzędziownik Nauczycielski” przygotowany i jest prowadzony przez Ewę Zarzycką-Piskorz. W dwóch edycjach tego kursu wzięło udział i ukończyło go 19 osób. Najciekawsze i najbardziej inspirujące prace z 1. edycji i 2. edycji zostały opisane w oddzielnych artykułach. 

Cyfrowe narzędzia to również AI i dlatego pojawiła się potrzeba przyłożenia i przełożenia możliwości sztucznej inteligencji do rzeczywistości dydaktycznej. I właśnie dlatego Krzysztof Kluza i Marta Stąporek opracowali kurs “AI w pracy dydaktycznej”. Kurs wkrótce będzie dla wszystkich dostępny. 

Cykl webinarów poświęconych sztucznej inteligencji poświęcony był praktycznemu i odpowiedzialnemu wykorzystaniu AI w dydaktyce akademickiej. Marta Stąporek i osoby, które gościła mówiły m.in. o zastosowaniu narzędzi generatywnej AI w przygotowaniu materiałów dydaktycznych i kursów online, skutecznym formułowaniu poleceń (promptów), integracji AI z popularnymi środowiskami pracy cyfrowej oraz zagadnieniom etycznym i kompetencyjnym związanym z wykorzystaniem sztucznej inteligencji w edukacji. Na wszystkie webinary z tego cyklu zarejestrowało się 514 osób, a uczestniczyło z nich na żywo 381.

Pakiet działań dla osób studiujących

Pakiet dał osobom studiującym realny wpływ na rozwój nauczania cyfrowego. Umożliwił współtworzenie treści i dzielenie się perspektywą osób uczących się głównie w celu wspierania rozwoju kompetencji cyfrowych kadry dydaktycznej.

Jednym z pierwszych działań był webinar z Joanną Piturą, adiunktem na Uniwersytecie Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie, w Instytucie Filologii Angielskiej, Katedrze Cyfrowej Edukacji Językowej. Rozmowa dotyczyła autonomii, kompetencji i relacji jako elementów kluczowych do skutecznej współpracy ze studentami i studentkami. Doświadczenie Joanny Pitury, które zdobyła w ogromnej ilości wspólnych przedsięwzięć, które organizowała razem z osobami studiującymi było bezcenne. Upowszechniliśmy to również w języku angielskim, w podkaście, który został opublikowany na oficjalnej stronie projektowej. 

Pierwsze warsztaty, które były przeprowadzone przez Karolinę Grodecką metodą Design Thinking, doprowadziły do prototypowania rozwiązań podnoszących motywację i efektywność. To pozwoliło na sformułowanie potrzeb osób studiujących. Dzięki temu łatwiej było już przygotować kolejny krok czyli warsztaty dla osób studiujących współpracujących z osobami uczącymi. Dwie części warsztatów poprowadziła Karolina Grodecka i Ewa Zarzycka-Piskorz.

Warsztaty były skoncentrowane na aktywnym współdziałaniu studentów i studentek z osobami uczącymi w celu wspólnego rozwijania rozwiązań wzmacniających kompetencje cyfrowe dydaktyczek i dydaktyków. Pierwsza część była analizą kompetencji cyfrowe w czterech obszarach (nauczanie i uczenie się, ocenianie, wspieranie uczących się, wspieranie cyfrowych kompetencji uczących się) i tworzeniem persony idealnych dydaktyków cyfrowych. To stanowiło punkt wyjścia do generowania pomysłów na działania angażujące i motywujące. Druga część warsztatów polegała na opracowywaniu konkretnych produktów i cyfrowych narzędzi, które realizują zidentyfikowane potrzeby osób studiujących, szczególnie w zakresie efektywnej komunikacji i informacji zwrotnej. Grupy projektowały m.in. ankiety do zbierania feedbacku, tablice komunikacyjne i instrukcje ich tworzenia, a także różne modele zbierania informacji zwrotnej, z gotowymi przykładami i instrukcjami ich wykorzystania. Tak to wyglądało, w dużym skrócie.

W trzecim spotkaniu uczestniczki i uczestnicy (już bez udziału osób uczących) skupili się na tworzeniu prototypów cyfrowych rozwiązań wspierających rozwój kompetencji cyfrowych dydaktyczek i dydaktyków. Kamila Gandecka i Anna Chyła rozpoczęły warsztat od zadania, w którym osoby studiujące miały określić wspólne kompetencje cyfrowe („cyfrowe supermoce”). Następnie praca grupowa doprowadziła do stworzenia person dydaktyków z opisem ich umiejętności, trudności i potrzeb. Na tej podstawie powstały konkretne prototypy narzędzi cyfrowych wraz z instrukcjami ich wykorzystania, które zostały zebrane i udostępnione np. na tablicy Padlet.

Pakiet działań dla osób zarządzających

Pakiet wspierał osoby zarządzające odpowiedzialne za dydaktykę. Dostarczył im narzędzi i wiedzy potrzebnych do skutecznego wspierania rozwoju kompetencji cyfrowych osób prowadzących zajęcia, w tym poprzez kurs online.

Kurs online był centrum tego pakietu działań. Nasz partner projektowy, Iain Mac Laren z uniwersytet w Galway, Irlandia, razem ze swoim zespołem koordynował prace na kursem “Digital Leadership in Higher Education”. Kurs jest skierowany do osób pracujących na średnim szczeblu zarządzania – szczególnie osób kierowniczych, liderskich i zarządzających zespołami dydaktycznymi. Kurs został udostępniony na platformie opencourses.ie, będącej częścią inicjatywy „Open Courses” – ogólnokrajowej strategii rozwoju zawodowego w szkolnictwie wyższym w Irlandii, realizowanej przy wsparciu instytucji publicznych. Jeszcze przed rozpoczęciem kursu, w trakcie spotkania projektowego w Krakowie, nagraliśmy wspólnie to filmowe zaproszenie.

Rama kompetencji cyfrowych DigCompEdu staje się coraz bardziej uświadamianą rzeczywistością. Jest upowszechniana poprzez nasze działania dla dydaktyków i dydaktyczek, studentek i studentów, ale również wspominana nas spotkaniach kadry kierowniczej. Agnieszka Chrząszcz propagowała kurs “Digital Leadership in Higher Education” i jest on w naszej ofercie szkoleniowej CeLiID.

I już na sam koniec…

Z perspektywy centrum e-learningu projekt wzmocnił ważną lekcję: rozwijanie kompetencji cyfrowych to coś znacznie więcej niż same narzędzia czy ramy kompetencyjne. Modele takie jak DigCompEdu stają się naprawdę użyteczne dopiero wtedy, gdy zostaną przełożone na konkretne przykłady, historie i praktyki bliskie codziennemu nauczaniu. Nauczyliśmy się również, jak dużą wartość ma oferowanie wsparcia w różnych formatach — łączenie kursów, webinarów, tutoriali i warsztatów pozwoliło dotrzeć do osób o zróżnicowanych potrzebach, poziomach kompetencji i gotowości do zmiany. Szczególnie wartościowe okazało się włączanie osób studiujących jako współtworzących, co pomogło nam lepiej zrozumieć potrzeby edukacyjne i przełożyć je na praktyczne, użyteczne rozwiązania. Projekt potwierdził także, że trwała zmiana w cyfrowym nauczaniu i uczeniu się wymaga aktywnego zaangażowania osób pełniących role przywódcze. W tym kontekście centrum e-learningu pełni rolę łącznika — integrując perspektywy dydaktyczne, studenckie i zarządcze oraz przekładając zmiany technologiczne na realną poprawę jakości kształcenia i codziennej praktyki akademickiej.